• შესვლა
• დარეგისტრირება

• ტექსტი

• ამობეჭდე
• გაუგზავნე მეგობარს
• კომენტარი

პრე­მი­ის მო­ლო­დინ­ში

ხშირ შემ­თხ­ვე­ვა­ში პო­ე­ტე­ბი პრო­ზას არ წე­რენ და მწერ­ლე­ბი - ლექ­სებს. კი­დევ უფ­რო ხშირ შემ­თხ­ვე­ვა­ში კი პრო­ზა­ი­კო­სე­ბი აგ­დე­ბუ­ლად უყუ­რე­ბენ პო­ე­ტებს და ჰგო­ნი­ათ, რომ ლექ­სე­ბის წე­რა ყვე­ლა­ზე არა­სა­ჭი­რო საქ­მეა მსოფ­ლი­ო­ში.

24 საათი 08.05.12

ხშირ შემ­თხ­ვე­ვა­ში პო­ე­ტე­ბი პრო­ზას არ წე­რენ და მწერ­ლე­ბი - ლექ­სებს. კი­დევ უფ­რო ხშირ შემ­თხ­ვე­ვა­ში კი პრო­ზა­ი­კო­სე­ბი აგ­დე­ბუ­ლად უყუ­რე­ბენ პო­ე­ტებს და ჰგო­ნი­ათ, რომ ლექ­სე­ბის წე­რა ყვე­ლა­ზე არა­სა­ჭი­რო საქ­მეა მსოფ­ლი­ო­ში.

იშ­ვი­ა­თად კი, ლექ­სე­ბის, მოთხ­რო­ბე­ბი­სა და ზღაპ­რე­ბის პა­რა­ლე­ლუ­რად, მწერ­ლე­ბიც გა­მოჩ­ნ­დე­ბი­ან ხოლ­მე. თეა თო­ფუ­რია ჩვენ ჯერ კი­დევ მოთხ­რო­ბე­ბი­სა და ლექ­სე­ბის სა­დი­დო კრე­ბუ­ლი­დან "პიტ­ნის კა­ლო" გვახ­სოვს, ამას მოჰ­ყ­ვა სა­ბავ­შ­ვო "პა­რა­დი­ის არ­და­დე­გე­ბი". ახ­ლა კი, 5 მა­ისს "დი­ო­გე­ნე­ში" ერ­თ­დ­რო­უ­ლად ორი ახა­ლი წიგ­ნი წარ­მოგ­ვიდ­გი­ნა: "გა­საღ­ვი­ძე­ბე­ლი ზღაპ­რე­ბი" პა­ტა­რე­ბის­თ­ვის და "ეკო­ცი­დი", ლექ­სე­ბის კრე­ბუ­ლი უფ­რო­სე­ბის­თ­ვის. "გა­საღ­ვი­ძე­ბე­ლი ზღაპ­რე­ბი" დი­ლა­უ­თე­ნია და მკა­ფი­ოდ სა­კითხა­ვი ტექ­ს­ტე­ბია და ისე­თი ძი­ლის­გუ­დე­ბის­თ­ვი­საა გან­კუთ­ვ­ნი­ლი, რომ­ლებ­საც დი­ლის ძი­ლი უყ­ვართ და ბაღ­სა თუ სკო­ლა­ში სულ აგ­ვი­ან­დე­ბათ. თე­ამ მხო­ლოდ ძი­ლის­მოყ­ვა­რულ ბავ­შ­ვებ­ზე არ იზ­რუ­ნა და წიგ­ნ­ში "ნი­ნი­კა და მაგ­ნი­ტუ­რი ღრუბ­ლე­ბი", "ნი­ნი­კა ცრუ­მორ­წ­მუ­ნე­ე­ბის ქვე­ყა­ნა­ში", "ტე­ტე­რო და ჟან-სე­ბას­ტი­ა­ნი" და "გო­გო­ნა სა­ხუ­რავ­ზე" შე­ი­ტა­ნა - ბევ­რი კე­თი­ლი ამ­ბა­ვი ერ­თი წიგ­ნ­ში. "გო­გო­ნა სა­ხუ­რავ­ზე" მძი­მე­ნა­ბი­ჯე­ბი­ან გო­გო­ნა­ზე, ჭკვი­ან თოვ­ლ­ზე და კი­დევ უფ­რო ჭკვი­ან კა­ტა­ზე, აი, ისეთ­ზე, პატ­რო­ნე­ბი სა­ყიდ­ლებ­ზეც კი რომ აგ­ზავ­ნი­ან, თოვ­ლის ბიჭ­სა და ნამ­დ­ვილ ბიჭ­ზეა; კი­დევ იმა­ზე, რაც არ უნ­და ჭკვი­ა­ნი იყოს თოვ­ლი და ზოგ­ჯერ სურ­ვი­ლებ­საც გის­რუ­ლებ­დეს, არა­ფე­რი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი რომ არ უნ­და სთხო­ვო, თო­რემ თა­ვის­ნა­ირს გა­მო­გიგ­ზავ­ნის და თოვ­ლის­ნა­ი­რი ხომ ვე­რა­ფე­რი და ვე­რა­ვინ იტანს სით­ბოს, ზაფხუ­ლი კი ოდეს­მე აუცი­ლებ­ლად მო­ვა. თეა, ილუს­ტ­რა­ტორ სან­დ­რო ასა­თი­ან­თან ერ­თად, 23 აპ­რილს ეროვ­ნულ ბიბ­ლი­ო­თე­კა­ში შექ­მ­ნილ­მა სპე­ცი­ა­ლურ­მა ჟი­უ­რიმ "ას­ტ­რიდ ლინ­დ­გ­რე­ნის პრე­მი­ის" ქარ­თ­ველ ნო­მი­ნან­ტად და­ა­სა­ხე­ლა. ყვე­ლას­თ­ვის საყ­ვა­რე­ლი შვე­დი მწერ­ლის პრე­მია თით­ქ­მის ათი წლი­საა და სხვა­დას­ხ­ვა ქვეყ­ნის მწერ­ლებს, ილუს­ტ­რა­ტო­რებს, ზე­პირ მთხრო­ბე­ლებ­სა და მო­ზარ­დე­ბის­თ­ვის გან­კუთ­ვ­ნი­ლი ლი­ტე­რა­ტუ­რის გან­ვი­თა­რე­ბის ხელ­შემ­წყობ ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ებს ენი­ჭე­ბა. ჯილ­დო სო­ლი­დუ­რია: 525 ათა­სი ევ­რო ყო­ველ­წ­ლი­უ­რად ერთ ან რამ­დე­ნი­მე გა­მარ­ჯ­ვე­ბულს გა­და­ე­ცე­მა. თე­ას­თ­ვის ცო­ტა რთუ­ლია გა­მარ­ჯ­ვე­ბის მო­პო­ვე­ბა არა იმი­ტომ, რომ მი­სი ტექ­ს­ტე­ბი მსოფ­ლიო სხვა მწერ­ლე­ბის ნა­წარ­მო­ე­ბებს ვერ შე­ედ­რე­ბა, უფ­რო იმი­ტომ, რომ ამ პრე­მი­ის გა­და­ცე­მი­სას, რო­გორც წე­სი, სხვა კრი­ტე­რი­უ­მებ­საც ით­ვა­ლის­წი­ნე­ბენ ხოლ­მე: მა­გა­ლი­თად, შარ­შან­დელ გა­მარ­ჯ­ვე­ბულს, შონ ტანს, ჟი­უ­რიმ მსოფ­ლი­ოს სა­ბავ­შ­ვო ლი­ტე­რა­ტუ­რის სფე­რო­ში გა­წე­უ­ლი ღვაწ­ლი და­უ­ფა­სა. მწერ­ლის შე­მოქ­მე­დე­ბა მრა­ვალ ენა­ზეა ნა­თარ­გ­მ­ნი და სა­ერ­თა­შო­რი­სო აღი­ა­რე­ბაც მო­პო­ვე­ბუ­ლი აქვს. თე­ას ორი სა­ბავ­შ­ვო ნა­წარ­მო­ე­ბი კი სპე­ცი­ა­ლუ­რად კონ­კურ­სი­სათ­ვის, ჯერ­ჯე­რო­ბით, მხო­ლოდ ში­და მომ­ხა­რე­ბი­სათ­ვის ითარ­გ­მ­ნა: "სას­წა­უ­ლი რომ მოხ­დეს და მარ­თ­ლა ავი­ღო ეს პრე­მია, უფ­რო დი­დი ემო­ცია იქ­ნე­ბა, ვიდ­რე უბ­რა­ლოდ ნო­მი­ნან­ტო­ბაა. სა­სი­ა­მოვ­ნოა, რო­ცა ასეთ პრე­მი­ა­ზე წარ­გად­გე­ნენ, მაგ­რამ მე­ო­რე მხრივ, პა­სუ­ხის­მ­გებ­ლო­ბაც გახ­ლავთ - ქვე­ყა­ნას წა­რად­გენ. იმის შან­სი, რომ გა­ვი­მარ­ჯ­ვო, ჩემს ასაკ­ში მცი­რეა - სხვა დამ­სა­ხუ­რე­ბებ­საც ით­ვა­ლის­წი­ნე­ბენ ხოლ­მე. ვი­საც ამ საქ­მის­თ­ვის მთე­ლი ცხოვ­რე­ბა მი­უძღ­ვ­ნია, წარ­მა­ტე­ბის მე­ტი შან­სი აქვს, ვიდ­რე მე, რო­მელ­საც ჯერ ცხოვ­რე­ბის ნა­ხე­ვა­რიც კი არ გა­მივ­ლია."

თუმ­ცა, თა­ვი­დან­ვე უიმე­დო პროგ­ნო­ზე­ბის გა­კე­თე­ბა ყვა­ვის უსი­ა­მოვ­ნო საქ­მი­ა­ნო­ბას ჰგავს და თუ ცრურ­წ­მე­ნის მი­ხედ­ვით ყვა­ვის ჩხა­ვი­ლი კარ­გად წა­მოწყე­ბულ საქ­მეს ცუ­დად ას­რუ­ლებს, მო­დით, დრო­ე­ბით ცრუ­მორ­წ­მუ­ნე­ნი ვი­ყოთ, 2013-ს და სა­ბო­ლოო შე­დე­გებს და­ვე­ლო­დოთ.

ფაქ­ტი ერ­თია: თეა თო­ფუ­რი­ას მშვი­დო­ბი­ა­ნი ზღაპ­რე­ბი არაფ­რით ჩა­მო­უ­ვარ­დე­ბა უცხო­უ­რი კო­ლე­გე­ბის ნა­წარ­მო­ე­ბებს - თე­ას­თან ვერ­სად შეხ­ვ­დე­ბით ძა­ლა­დო­ბა­სა და სიკ­ვ­დილს. რა­ტომ არის ასე­თი პო­პუ­ლა­რუ­ლი სიკ­ვ­დი­ლის, სის­ხ­ლის და მსხვერ­პ­ლის აუცი­ლებ­ლო­ბა მსოფ­ლიო სა­ბავ­შ­ვო ბეს­ტ­სე­ლე­რებ­ში?! - ზო­გი ამ ყვე­ლა­ფერს და­ძა­ბულ და რთულ 21-ე სა­უ­კუ­ნეს აბ­რა­ლებს, ზო­გი - თა­ვად მწერ­ლებს. ხში­რად ამას იმ ჰი­პო­თე­ზით ამარ­თ­ლე­ბენ, რომ სი­სას­ტი­კე ბავ­შ­ვუ­რი საწყი­სია... მწერ­ლებ­მაც მა­თი ეს "ნაკ­ლო­ვა­ნე­ბა" გა­მო­ი­ყე­ნეს - თო­რემ რა, ქარ­თულ ხალ­ხურ ზღაპ­რებ­ში არ ვხვდე­ბით ძა­ლა­დო­ბა­სა და სი­სას­ტი­კეს?! დაგ­ვა­ვიწყ­და კოკ­რო­ჭი­ნა­სა და თო­ნის ამ­ბა­ვი?! ან - ას­ფურ­ცე­ლას სურ­ვი­ლი, კბე­ნი­სა და ტკი­ვი­ლის სა­შუ­ა­ლე­ბით გა­მოს­ძა­ლოს დე­და­მისს სი­მარ­თ­ლე?! თუმ­ცა ქარ­თულ ხალ­ხურ ზღაპ­რებ­ში სა­ში­ში და ძა­ლა­დობ­რი­ვი მო­მენ­ტე­ბი მი­ნი­მა­ლუ­რი დო­ზით გვხვდე­ბა და ძა­ლა­დო­ბა ძა­ლა­დო­ბის­თ­ვის კი არა, სა­ბო­ლოო მიზ­ნის­თ­ვის, სი­მარ­თ­ლის მიღ­წე­ვი­სა და ცუ­დის და­მარ­ცხე­ბის­თ­ვის გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა.

"ჩვე­ნი სა­უ­კუ­ნის რე­ა­ლო­ბა და­ძა­ბუ­ლია, ამის ზღა­პარ­ში გა­და­ტა­ნა მი­სა­ღე­ბი არ მგო­ნია. წერ იმის­თ­ვის, რომ ამ სამ­ყა­როს ნაკ­ლო­ვა­ნე­ბებს გა­ე­მიჯ­ნო და შექ­მ­ნა სამ­ყა­რო, სა­დაც უფ­რო მე­ტად და­ცუ­ლი იქ­ნე­ბი. დღე­ვან­დე­ლი მსოფ­ლიო ბეს­ტ­სე­ლე­რე­ბიც, ამ ტექ­ს­ტე­ბის მი­ხედ­ვით გა­და­ღე­ბუ­ლი ფილ­მე­ბიც სწო­რედ იმი­ტო­მაა ბეს­ტ­სე­ლე­რე­ბი, რომ ძა­ლა­დო­ბა­ზეა, ეს აინ­ტე­რე­სებს მსოფ­ლი­ოს. სა­ბავ­შ­ვო ზღაპ­რებ­ში პო­პუ­ლა­რუ­ლი ხოც­ვა, ჩეხ­ვა, უც­ნა­უ­რი ინ­ტ­რი­გე­ბი, სის­ხ­ლია პო­პუ­ლა­რუ­ლი. აი, მა­გა­ლი­თად, "ბეჭ­დე­ბის მბრძა­ნე­ბე­ლი" - ერთ ფურ­ცელ­ზე, ერთ კად­რ­ში რამ­დენ კაცს ხო­ცა­ვენ, ვერ და­ით­ვ­ლი... "ჰა­რი პო­ტერ­ში" უკი­დუ­რეს შემ­თხ­ვე­ვა­ში კლა­ვენ, სიკ­ვ­დი­ლი აქ თვით­მი­ზა­ნი არ არის, ეს არ არის კრი­მი­ნა­ლუ­რი ზღა­პა­რი და ისე­თი მშვი­დო­ბი­ა­ნია, ეტყო­ბა, ქა­ლის და­წე­რი­ლი რომ არის. ჩე­მი მი­მარ­თუ­ლე­ბა ძა­ლა­დობ­რი­ვი არ გახ­ლავთ. რა­საც ცხოვ­რე­ბა ადა­მი­ანს აჩ­ვე­ნებს, არაა აუცი­ლე­ბე­ლი, პირ­და­პირ გად­მო­ი­ღო, შეს­თა­ვა­ზო, რო­გორც და­დე­ბი­თი საქ­ცი­ე­ლი. მშო­ბელ­ზეა და­მო­კი­დე­ბუ­ლი, შვილს რას უყი­დის და რას წა­უ­კითხავს. პერ­სო­ნაჟ­მა ბავშვს სი­კე­თე უნ­და ას­წავ­ლოს და სწო­რი გზით წა­იყ­ვა­ნოს; არ გა­ხა­დოს ამ­ბი­ცი­უ­რი და ამ­პარ­ტა­ვა­ნი. იდე­ა­ფიქ­სად გა­მარ­ჯ­ვე­ბა და მე­ფის ასუ­ლის მოყ­ვა­ნა არ უნ­და ჰქონ­დეს. თო­რემ გა­იზ­რ­დე­ბა, შე­ე­ჯა­ხე­ბა ცხოვ­რე­ბას და აღ­მოჩ­ნ­დე­ბა, რომ მე­ფის ასულს ცო­ლად ვერ მო­იყ­ვანს. ახ­ლა ისე­თი ზღაპ­რე­ბია სა­ჭი­რო, რომ­ლე­ბიც ბავშვს და­ა­ფიქ­რებს და რე­ა­ლო­ბა­საც და­ა­ნა­ხებს - ბავ­შ­ვე­ბი სხვა­ნა­ი­რად ჭკვი­ა­ნე­ბი იბა­დე­ბი­ან და ყვე­ლა­ფერს გა­ი­გე­ბენ."

თე­ას ლექ­სე­ბი კი, მი­უ­ხე­და­ვად ბავ­შ­ვე­ბის ბუ­ნებ­რი­ვი სიჭ­კ­ვი­ა­ნი­სა, მა­ინც არაა ბავ­შ­ვე­ბი­სათ­ვის გან­კუთ­ვ­ნი­ლი. ესაა ლექ­სე­ბი უფ­რო­სე­ბის­თ­ვის. "ეკო­ციდ­ში" ბო­ლო წლებ­ში და­წე­რი­ლი ლექ­სე­ბი შე­ვი­და. თე­ას პო­ე­ზია ლა­კო­ნუ­რი გახ­ლავთ, თუმ­ცა - არამ­შ­რა­ლი. რამ­დე­ნა­დაა სა­ე­ტა­პო ლექ­სი თე­ას­თ­ვის "წას­ვ­ლა და­იწყო", არ ვი­ცი, მაგ­რამ კრე­ბულ­ში ერთ- ერ­თი გა­მორ­ჩე­უ­ლი ლექ­სი რომ არის, ფაქ­ტია: და­სა­მახ­სოვ­რე­ბე­ლი ფრა­ზე­ბი (ისე გი­ყუ­რებ, რო­გორც ფე­რე­იდ­ნე­ლი ბავ­შ­ვი/საზღ­ვ­რის იქით გა­შე­ნე­ბულ ვე­ნახს), უადა­მი­ა­ნო­ბის მძაფ­რი სუ­რა­თე­ბი (წას­ვ­ლა და­იწყო!/ძვე­ლი, და­ჟან­გუ­ლი მა­ტა­რე­ბე­ლი/იდ­გა გა­უქ­მე­ბულ ლი­ან­და­გებ­ზე/იმ მინ­დ­ვ­რის პი­რას, /რო­მე­ლიც მიჩ­ვე­უ­ლი იყო/მა­ტა­რებ­ლე­ბის ჩავ­ლას./მა­ტა­რებ­ლე­ბი მი­დი­ოდ­ნენ/ზო­გი სად და ზო­გი სად, /მინ­დო­რი მათ ვე­ღარ წვდე­ბო­და./მინ­დო­რი ელო­და, რომ ესეც ჩა­ივ­ლი­და./დიდ­ხანს ელო­და/და მე­რე თვი­თონ ჩა­უ­ა­რა გა­ბეზ­რე­ბულ­მა./რო­ცა გა­თენ­და, მა­ტა­რე­ბელ­მა ნა­ხა, /მინ­დო­რი აღარ იყო.), მტკივ­ნე­უ­ლი ბა­რი­ე­რე­ბი ადა­მი­ა­ნებს შო­რის და მი­წა, რო­მელ­საც სა­კუ­თა­რი ადა­მი­ა­ნე­ბი აღარ უყ­ვარს ( " ...მას შემ­დეგ/ /ჩვენ ყვე­ლა­ნი/ერ­თ­მა­ნეთს ვცილ­დე­ბით"; "სამ­შობ­ლო იქ არ არის, /სა­დაც და­გა­ბა­მენ").

ჟურ­ნა­ლის­ტი პო­ე­ტე­ბი ხში­რად ამ­ბო­ბენ ხოლ­მე, ლექ­სებ­შიც ისე­თი­ვე მშრა­ლე­ბი გავ­ხ­დით, რო­გო­რე­ბიც რე­პორ­ტა­ჟე­ბის კე­თე­ბი­სას ვარ­თო. თე­ას­თან სხვა­ნა­ი­რა­დაა საქ­მე: "ჟურ­ნა­ლის­ტი­კა ცალ­კე თე­მაა და პო­ე­ზია სხვაა. არ მიყ­ვარს სი­უ­ჟე­ტი­ა­ნი ლექ­სე­ბი - რო­ცა ლექ­ს­ში ყვე­ბი­ან ამ­ბავს, რო­მე­ლიც და­იწყო, გან­ვი­თარ­და, დას­რულ­და... სა­კითხის გან­ხილ­ვა ტექ­ს­ტ­ში მე არ მომ­წონს. მა­შინ ძა­ლი­ან მაგ­რად უნ­და გა­მო­გი­ვი­დეს, გა­წე­ლი­ლი ლექ­სი ხომ უკ­ვე ძნე­ლად იკითხე­ბა. ახ­ლა პო­ე­ზია არა­სა­ჭი­რო გახ­და, მხო­ლოდ ვიწ­რო წრე­ში­ღა ფა­სობს. ცხოვ­რე­ბა გახ­და სხვა­ნა­ი­რი. ასე ეწი­რე­ბა ხე­ლოვ­ნე­ბის რა­ღაც დარ­გე­ბი დროს. ამი­ტომ პო­ე­ზია თა­ნა­მედ­რო­ვე, დახ­ვე­წი­ლი და ლა­კო­ნუ­რი უნ­და იყოს". ეს "არა­სა­ჭი­რო პო­ე­ზია" გარ­კ­ვე­უ­ლი, მცი­რე ფე­ნი­სათ­ვის მარ­თ­ლაც ისევ მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი და სა­სი­ცოცხ­ლო პრო­ცე­სია. ამა­საც რომ თა­ვი და­ვა­ნე­ბოთ, ნე­ბის­მი­ერ ჩვენ­განს მძაფრ ემო­ცი­ურ ფონ­ზე ერ­თხელ მა­ინც და­უ­წე­რია ლექ­სი - ხშირ შემ­თხ­ვე­ვა­ში ძა­ლი­ან ცუ­დი, მაგ­რამ მა­ინც ლექ­სი.

სა­ლო­მე შენ­გე­ლი­ძე

• ამობეჭდე
• გაუგზავნე მეგობარს
• კომენტარი

ამბები

• პოლიტიკა
• უცხოეთი
• რეგიონი
• ინტერვიუ
• სამართალი

ბიზნესი

• ტექნოლოგიები
• ფინანსები
• ბანკები
• მშენებლობა
• რეალური კაპიტალი

სპორტი

• ფეხბურთი
• კალათბურთი
• ჭიდაობა
• რაგბი
• ჭადრაკი
• სხვა

საზოგადოება

• განათლება
• მედია
• მეცნიერება
• ევროპა ირჩევს

რევიუ

• ხელოვნება და დიზაინი
• თეატრი
• კინო
• წიგნები
• ტელევიზია
• მუსიკა

სტილი

• სახლი
• მოდა
• მარანი
• კულინარია
• ავტო

თვალსაზრისი

• აგორა
• ფოსტა
• ბლოგი
• პრესომბუდსმენი

ტენდერები

The New York Times