• შესვლა
• დარეგისტრირება

• ტექსტი

• ამობეჭდე
• გაუგზავნე მეგობარს
• კომენტარი

ქარ­თ­ველ მოღ­ვა­წე­თა დღი­უ­რე­ბი მოგ­ვითხ­რო­ბენ...

არა მხო­ლოდ იმი­ტომ, რომ დო­კუ­მენ­ტუ­რი პრო­ზა ახ­ლა ყვე­ლა­ზე მო­დურ სა­კითხა­ვად ით­ვ­ლე­ბა, მე-19 სა­უ­კუ­ნის ქარ­თ­ველ მოღ­ვა­წე­თა დღი­უ­რე­ბი უკ­ვე თა­ვის­თა­ვად აღ­ძ­რავს მკითხ­ვე­ლის ცნო­ბის­მოყ­ვა­რე­ო­ბას, მით უფ­რო, რო­ცა ამ დღი­უ­რე­ბის ქვეშ ასეთ სა­ხე­ლებს ვკითხუ­ლობთ:

24 საათი 03.02.12

არა მხო­ლოდ იმი­ტომ, რომ დო­კუ­მენ­ტუ­რი პრო­ზა ახ­ლა ყვე­ლა­ზე მო­დურ სა­კითხა­ვად ით­ვ­ლე­ბა, მე-19 სა­უ­კუ­ნის ქარ­თ­ველ მოღ­ვა­წე­თა დღი­უ­რე­ბი უკ­ვე თა­ვის­თა­ვად აღ­ძ­რავს მკითხ­ვე­ლის ცნო­ბის­მოყ­ვა­რე­ო­ბას, მით უფ­რო, რო­ცა ამ დღი­უ­რე­ბის ქვეშ ასეთ სა­ხე­ლებს ვკითხუ­ლობთ:

თე­ი­მუ­რაზ ბაგ­რა­ტი­ო­ნი, გრი­გოლ ორ­ბე­ლი­ა­ნი, გი­ორ­გი ერის­თა­ვი, დი­მიტ­რი ყი­ფი­ა­ნი. წიგ­ნი გა­მომ­ცემ­ლო­ბა "ინ­ტე­ლექ­ტ­მა" გა­მოს­ცა "ჩა­ნა­წე­რე­ბის" სე­რი­ით და იგი ქარ­თუ­ლი სა­გა­მომ­ცე­ლო საქ­მის ის­ტო­რი­ა­ში სხვა­დას­ხ­ვა მოღ­ვა­წე­თა დღი­უ­რე­ბის ერთ წიგ­ნ­ში მოქ­ცე­ვის პირ­ვე­ლი მცდე­ლო­ბაა.

"მე-19 სა­უ­კუ­ნის ქარ­თ­ველ მოღ­ვა­წე­თა დღი­უ­რებ­ში" ექ­ვ­სი ტექ­ს­ტია შე­სუ­ლი, რო­მე­ლიც, ერ­თი მხრივ, იმ ეპო­ქის სუ­რათს გვი­ცოცხ­ლებს, რო­დე­საც ეს ტექ­ს­ტე­ბი იწე­რე­ბო­და, ამა­ვე დროს, სა­უ­კე­თე­სო სა­შუ­ა­ლე­ბაა ავ­ტორ­თა პი­როვ­ნულ თვი­სე­ბებ­ზე და­საკ­ვირ­ვებ­ლად. დღი­უ­რე­ბი მოგ­ზა­უ­რო­ბის დროს არის და­წე­რი­ლი. მკითხ­ველს სა­შუ­ა­ლე­ბა აქვს, თვა­ლი მი­ა­დევ­ნოს თე­ი­მუ­რაზ ბაგ­რა­ტი­ო­ნის მოგ­ზა­უ­რო­ბას სპარ­სეთ­სა და რუ­სეთ­ში. სპარ­სუ­ლი დღი­უ­რი 1803-1804 წლებ­შია ნა­წე­რი და სა­ინ­ტე­რე­სო ის­ტო­რი­ულ-ლი­ტე­რა­ტუ­რულ წყა­როს წარ­მო­ად­გენს. მას­ში სწავ­ლუ­ლი ბა­ტო­ნიშ­ვი­ლის მი­ერ ზუს­ტად და სხარ­ტად არის გად­მო­ცე­მუ­ლი არა­ერ­თი ის­ტო­რი­უ­ლი ფაქ­ტი. მა­გა­ლი­თად, 1803 წლის მარ­ტ­ში ჭარ-ბე­ლაქ­ნის და­ლაშ­ქ­ვ­რა რუ­სუ­ლი ჯა­რის მი­ერ გე­ნე­რალ გუ­ლი­ა­კო­ვის სარ­დ­ლო­ბით. და­ხა­ტუ­ლია მა­შინ­დე­ლი ჭარ-ბე­ლაქ­ნის, სომ­ხე­თის, გან­ჯი­სა და ნახ­ჭევ­ნის სა­ხა­ნო­ე­ბის, სპარ­სე­თის ყო­ფა, მო­ცე­მუ­ლია ბევ­რი ის­ტო­რი­უ­ლი პი­რის პორ­ტ­რე­ტი: ფათ-ალი-შა­ჰის, აბას-მირ­ზას, მირ­ზა რე­ზას, გან­ჯის ხა­ნის, ალექ­სან­დ­რე, იულონ, ფარ­ნა­ოზ ბა­ტო­ნიშ­ვი­ლე­ბის.

თე­ი­მუ­რაზ ბა­ტო­ნიშ­ვილს დღი­უ­რე­ბი უწე­რია ასე­ვე თბი­ლი­სი­დან პე­ტერ­ბურ­გამ­დე მგზავ­რო­ბი­სას, რო­მე­ლიც 1810 წლის 2 ოქ­ტომ­ბერს და­იწყო და 1811 წლის 22 იან­ვარს დას­რულ­და წარ­დ­გო­მით "იმა­თის იმ­პე­რა­ტო­რე­ბი­თის დი­დე­ბუ­ლე­ბის წი­ნა­შე პა­ტი­ვის­ცე­მით". ეს დღი­უ­რი გზა­ში სა­ხელ­და­ხე­ლოდ ჩა­წე­რი­ლი ცნო­ბე­ბია იმ ქა­ლა­ქე­ბის, ად­გი­ლე­ბის, სოფ­ლე­ბი­სა და პი­როვ­ნე­ბა­თა შე­სა­ხებ, რომ­ლე­ბიც ავ­ტორს რუ­სე­თის გზა­ზე შე­მოხ­ვ­დ­ნენ.

თბი­ლი­სი­დან პე­ტერ­ბურ­გამ­დე მგზავ­რო­ბის თავ­გა­და­სა­ვალს აღ­წერს გრი­გოლ ორ­ბე­ლი­ა­ნიც. ეს ვრცე­ლი ჩა­ნა­წე­რე­ბი 1831 წლის 9 ივ­ნის- 1832 წლის 31 აგ­ვის­ტოს მო­ი­ცავს. პო­ე­ტი ღი­ად ყვე­ბა თა­ვის გრძნო­ბებ­სა თუ შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბებ­ზე, აღ­წერს ყვე­ლა­ფერს, რაც კი გზა­ში მის ყუ­რადღე­ბას იპყობს: კავ­კა­სი­ის ხალ­ხე­ბის ყო­ფას და ტრა­დი­ცი­ებს, რუ­სულ ქა­ლა­ქებ­სა თუ არ­ქი­ტექ­ტუ­რულ ძეგ­ლებს. მას ყვე­ლა­ფე­რი აინ­ტე­რე­სებს და ყვე­ლა­ფერს ინიშ­ნავს. დღი­ურ­ში შეგ­ხ­ვ­დე­ბათ ასე­თი ქვე­თა­ვე­ბიც: "აღ­წე­რა ვე­ჩე­რინ­კი­სა", "აღ­წე­რა ქორ­წი­ლი­სა", «სამ­რეკ­ლო, რო­მელ­სა­ცა ჰქვია ივან ვე­ლი­კი, ანუ იოანე დი­დი", "უს­პენ­ს­კის სო­ბო­რი", "ორუ­ჟე­ი­ნის პა­ლა­ტა", "აღ­წე­რა ნოვ­ღო­რი­დი­სა" და სხვა. ასე­ვე დაწ­ვ­რი­ლე­ბით აქვს აღ­წე­რი­ლი პე­ტერ­ბურ­გის ღირ­ს­შე­სა­ნიშ­ნა­ო­ბე­ბი. ეს სა­ხა­ლი­სო და სა­ინ­ტე­რე­სო ჩა­ნა­წე­რე­ბია, გრი­გოლ ორ­ბე­ლი­ა­ნის თვალს არა­ფე­რი რჩე­ბა და­უ­ნა­ხა­ვი. თა­ნა­მედ­რო­ვე მკითხ­ველ­ში ხან­და­ხან ღი­მი­ლიც შე­იძ­ლე­ბა გა­მო­იწ­ვი­ოს მის­მა შე­ნიშ­ვ­ნებ­მა. მოს­კოვ­ში პირ­ვე­ლად მოხ­ვედ­რი­ლი ქარ­თ­ვე­ლი პო­ე­ტი გაკ­ვირ­ვე­ბუ­ლია ქა­ლა­ქის სი­დი­დით და ამ­ბობს: "აქ თუ არ იცის კაც­მა, რო­მელს ქუ­ჩა­ში დგას, ვინც უნ­და, ვე­რა­ო­დეს ვერ იპო­ვის."

წიგ­ნ­ში შე­სუ­ლია გრი­გილ ორ­ბე­ლი­ა­ნის 1836 წლის დღი­უ­რიც. ეს "პა­ხოდ­ში" მყო­ფი ქარ­თ­ვე­ლი ოფიც­რის ჩა­ნა­წე­რე­ბია, რო­მე­ლიც რუ­სე­თის იმ­პე­რი­ა­ში შე­მა­ვა­ლი ლიტ­ვის ტე­რი­ტო­რი­ა­ზე სამ­სა­ხუ­რი­სას უწარ­მო­ე­ბია.

გი­ორ­გი ერის­თა­ვის "ჩე­მი მოგ­ზა­უ­რო­ბა ევ­რო­პა­ში 1862 წელ­სა 13 ივ­ნი­სიდ­გან" ერ­თი ქარ­თუ­ლი ჯგუ­ფის საზღ­ვაო მოგ­ზა­უ­რო­ბა­ზე გვიყ­ვე­ბა, რო­მელ­შიც, ჩვე­ნი საყ­ვა­რე­ლი მწერ­ლის გარ­და, შე­დი­ოდ­ნენ მი­სი ბი­ძაშ­ვი­ლი მა­რი­ამ ჭავ­ჭა­ვა­ძი­სა, მი­სი "კამ­პა­ნი­ონ­კა" მა­დამ ბა­ბა­ე­ვი და პეტ­რე ლა­ზა­რიჩ ალ­ხა­ზო­ვი - "პე­ტერ­ბურ­ღის სტუ­დენ­ტი". ეს გი­ორ­გი ერის­თა­ვის პირ­ვე­ლი მგზავ­რო­ბა იყო "პა­რა­ხო­დით" და მას ჩა­ნა­წე­რე­ბი სამ­გ­ზავ­რო წიგ­ნაკ­ში გა­უ­კე­თე­ბია, რომ­ლის მი­ხედ­ვი­თაც შემ­დეგ ვრცლად და­წე­რას აპი­რებ­და, რაც მხო­ლოდ ნა­წი­ლობ­რივ შე­ას­რუ­ლა. ვინც აქამ­დე გი­ორ­გი ერის­თავს, რო­გორც დრა­მა­ტურგს, იც­ნობ­და, ახ­ლა შე­უძ­ლია, მოგ­ზა­უ­რიც გა­იც­ნოს, რომ­ლის საზღ­ვაო ვო­ი­ა­ჟიც მდი­ნა­რე რი­ო­ნი­დან და­იწყო და ვე­ნე­ცი­ა­ში ჩას­ვ­ლით დამ­თავ­რ­და. შე­გიძ­ლი­ათ წარ­მო­იდ­გი­ნოთ ამ მოგ­ზა­უ­რო­ბი­სას აღ­წე­რი­ლი თურ­ქე­თის, რუ­მი­ნე­თის, ბულ­გა­რე­თის, საფ­რან­გე­თის, ინ­გ­ლი­სი­სა და იტა­ლი­ის ქა­ლა­ქე­ბი­სა და მის მცხოვ­რებ­თა მი­მართ მწერ­ლის და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბა - ცნო­ბის­მოყ­ვა­რე და გაკ­ვირ­ვე­ბუ­ლი.

ამ ტექ­ს­ტე­ბის მკითხ­ვე­ლი, ინ­ფორ­მა­ცი­ის გარ­და, იმ სი­ა­მოვ­ნე­ბას მი­ი­ღებს, რა­საც სა­ინ­ტე­რე­სო ადა­მი­ან­თან შეხ­ვედ­რა ჰქვია. დღი­უ­რე­ბი­დან ხომ, მხატ­ვ­რუ­ლი ტექ­ს­ტე­ბი­სა­გან გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბით, მა­თი ავ­ტო­რე­ბის ხმა შიშ­ვ­ლად და შე­უ­ლა­მა­ზებ­ლად გვეს­მის. რო­დე­საც დი­მიტ­რი ყი­ფი­ა­ნის 1882 წლის პე­ტერ­ბურ­გულ ჩა­ნა­წე­რებს წა­ი­კითხავთ, შე­უძ­ლე­ბე­ლია გუ­ლი არ მო­გე­წუ­როთ ამ თავ­და­დე­ბუ­ლი ქარ­თ­ვე­ლის, პუბ­ლი­ცის­ტი­სა და სა­ზო­გა­დო მოღ­ვა­წის დუხ­ჭირ სი­ბე­რე­ზე, რა­შიც იგი სა­კუ­თა­რი კე­თილ­შო­ბი­ლე­ბის წყა­ლო­ბით აღ­მოჩ­ნ­და.

იმი­სათ­ვის, რომ "მე-19 სა­უ­კუ­ნის ქარ­თ­ველ მოღ­ვა­წე­თა დღი­უ­რე­ბი» სპე­ცი­ა­ლის­ტე­ბის­თ­ვი­საც გა­მო­სა­დე­გი ყო­ფი­ლი­ყო, შემ­დ­გენ­ლებ­მა მას და­ურ­თეს გან­მარ­ტე­ბა­თა აპა­რა­ტი: ხელ­ნა­წე­რის ტექ­ს­ტო­ლო­გი­უ­რი აღ­წე­რი­ლო­ბა, შე­ნიშ­ვ­ნე­ბი, კო­მენ­ტა­რე­ბი, რაც ასე­ვე გა­მო­ად­გე­ბა ქარ­თუ­ლი ის­ტო­რი­ი­თა და ლი­ტე­რა­ტუ­რით და­ინ­ტე­რე­სე­ბულ მკითხ­ველს.

ით­ვ­ლე­ბა, რომ ქარ­თუ­ლი მწერ­ლო­ბა ამ ტი­პის ტექ­ს­ტე­ბით არ არის მდი­და­რი, მაგ­რამ, რო­გორც წიგ­ნის შემ­დ­გე­ნე­ლი თა­მაზ ჯო­ლო­გუა წი­ნა­სიტყ­ვა­ო­ბა­ში აღ­ნიშ­ნავს, ასე მხო­ლოდ გა­მოქ­ვეყ­ნე­ბუ­ლი ხელ­ნა­წე­რე­ბის მი­ხედ­ვით ჩანს და ჩვე­ნი ცოდ­ნა ამ სფე­რო­ში არას­რუ­ლია. "სა­ქარ­თ­ვე­ლოს სიძ­ვე­ლეთ­სა­ცა­ვებ­სა თუ ოჯა­ხებ­ში ისე­თი დღი­უ­რე­ბი მო­ი­პო­ვე­ბა, რო­მელ­თა მო­ძი­ე­ბამ და პუბ­ლი­კა­ცი­ამ, ად­ვი­ლი შე­საძ­ლე­ბე­ლია, ეჭ­ქ­ვეშ და­ა­ყე­ნოს ზე­მო­აღ­ნიშ­ნუ­ლი მო­საზ­რე­ბა. ასე მა­გა­ლი­თად, გ. ლე­ო­ნი­ძის სა­ხე­ლო­ბის ქარ­თუ­ლი ლი­ტე­რა­ტუ­რის მუ­ზე­უმ­ში და­ცუ­ლია რე­ვაზ შალ­ვას ძე ერის­თა­ვის, - ილია ჭავ­ჭა­ვა­ძის ცნო­ბი­ლი კრი­ტი­კუ­ლი წე­რი­ლის ად­რე­სა­ტის, - 1850-იანი წლე­ბის დღი­უ­რი. შე­სა­ნიშ­ნა­ვი მოღ­ვა­წის, "ქათ­ველ­თა შო­რის წე­რა-კითხ­ვის გა­მავ­რ­ცე­ლე­ბე­ლი სა­ზო­გა­დო­ე­ბის" უკა­ნას­კ­ნე­ლი თავ­მ­ჯ­დო­მა­რის, იასონ ლორ­თ­ქი­ფა­ნი­ძის 1900-1930 წლე­ბის დღი­უ­რი ინა­ხე­ბა ავ­ტო­რის შთა­მო­მავ­ლის მა­კა ლორ­თ­ქი­ფა­ნი­ძის ოჯახ­ში და ა.შ," - წერს ვახ­ტანგ ჯო­ლო­გუა.

• ამობეჭდე
• გაუგზავნე მეგობარს
• კომენტარი

ამბები

• პოლიტიკა
• უცხოეთი
• რეგიონი
• ინტერვიუ
• სამართალი

ბიზნესი

• ტექნოლოგიები
• ფინანსები
• ბანკები
• მშენებლობა
• რეალური კაპიტალი

სპორტი

• ფეხბურთი
• კალათბურთი
• ჭიდაობა
• რაგბი
• ჭადრაკი
• სხვა

საზოგადოება

• განათლება
• მედია
• მეცნიერება
• ევროპა ირჩევს

რევიუ

• ხელოვნება და დიზაინი
• თეატრი
• კინო
• წიგნები
• ტელევიზია
• მუსიკა

სტილი

• სახლი
• მოდა
• მარანი
• კულინარია
• ავტო

თვალსაზრისი

• აგორა
• ფოსტა
• ბლოგი
• პრესომბუდსმენი

ტენდერები

The New York Times