"ხვარამზე 2012" და ლიტერატურულ კონკურსთა პრესტიჟულობა

ლიტერატურული კონკურსები საქართველოში იმაზე მტკივნეული თემაა, ვიდრე ამას კონკურსის არსი ითვალისწინებს.

ბელა ჩეკურიშვილი

24 საათი 30.06.12

ლელა ცუცქირიძე - "ხვარამზე 2011"-ის გამარჯვებული

ერთი მხრივ, ვჩივით იმას, რომ ამგვარი კონკურსები ცოტაა, მეორე მხრივ, ყოველ ახალ წამოწყებას უნდობლობას ვაგებებთ. ვამბობთ, რომ კონკურსები ლიტერატურული პროცესების განვითარებას ემსახურება, მაგრამ თვითონ კონკურსების მხარდაჭერა კი არ გვინდა, მონაწილეობით იქნება ეს თუ ემოციურ-მორალურ-მატერიალური თანადგომით. ერთი მხრივ, თავი მოგვაქვს მაღალი ხარისხის ლიტერატურით, მაგრამ საქმე-საქმეზე რომ მიდგება, საკონკურსო მასალიდან ჟიურის ღირსეულის ამორჩევა უჭირს. ლიტერატურული კონკურსი, რასაკვირველია, შეჯიბრს გულისხმობს, მაგრამ შეჯიბრს ლიტერატურაში და არა ინტრიგებსა და ჭორებში. ჩვენ გვინდა, ერთბაშად გახდეს ყველა კონკურსი პრესტიჟულიც, მაღალბიუჯეტიანიც და ჟიურიმაც სტერილური ობიექტურობით იმუშაოს; გვინდა, როცა საქმე სხვებს ეხება, მაგრამ როგორც კი მონაწილეებად საკუთარ თავებს მოვიაზრებთ, ყველა თეორია უკან იხევს და გამარჯვების სურვილი, პირდაპირი გაგებით, გვაბრმავებს. არადა, ფსიქოლოგიის საუნივერსიტეტო კურსის ცოდნა სულ არ არის საჭირო იმისათვის, საკუთარ თავს რომ ჩავეკითხოთ, ვართ თუ არა ამა თუ იმ პრემიის ღირსი, ანდა საკუთარი შემოქმედების შეფასება შევძლოთ. და თუ ვინმეს შეფასებაში კვალიფიკაცია არ ჰყოფნის, მას არც წერაში ეყოფა და მით უფრო, კონკურსის ფენომენის გააზრებაში. ამ ფონზე, ცხადი ხდება, რომ ლიტერატურული კონკურსების პრობლემას საქართველოში კონკურსანტთა აზროვნებისა და ლიტერატურული პროფესიონალიზმის დაბალი დონე წარმოადგენს, საიდანაც გამოსავლის ძიება, ჯერჯერობით, ჩაკეტილ წრეზე სირბილს ჰგავს, თუმცა კი, ორგანიზატორები, კერძო სექტორი იქნება ეს თუ სახელისუფლებო, ვხედავთ, რომ ცდას არ აკლებენ. და ეს ის შემთხევაა, როცა ყველაზე ნაკლებად ისინი არიან დამნაშავენი ქართული ლიტერატურისა თუ ლიტერატორების წინაშე.

გასულ წელს კიდევ ერთი ლიტერატურული კონკურსს ჩაეყარა საფუძველი. "ხვარამზე" პოეტური კონკურსია და მხოლოდ ქალ მონაწილეებს მოიაზრებს. მას საფუძვლად ლეგენდადქცეული ფშაველი ქალის ფენომენი უდევს, რომლის პოეზია ქართულ მწერლობას მარგალიტად შეემატა. კონკურსი იმითაც არის გამორჩეული, რომ საფინალო საღამო ტარდება არა დედაქალაქში, არამედ ფშავში, თიანეთის რაიონის სოფელ არტაანში, აგვისტოს მეორე ნახევარში და იგი სახალხო დღესასწაულის - ხვარამზეობის ნაწილია. ქართველები განებივრებული ვართ ლეგენდებით, მაშინ როცა უამრავი ერი მსგავს ლეგენდებს თვალდათვალ თხზავს და კულტურულ თუ ტურისტულ გარემოს მასზე აგებს. პოეტი ქალების კონკურსს, ამ შემთხვევაში, საკუთარი ლეგენდა აქვს - ვაჟიკას და ხვარამზეს სიყვარული.

საკონკურსო ნაწარმოებთა მიღება 2012 წლის 1 ივნისს გამოცხადდა და 14 ივნისამდე გრძელდება. გამარჯვებულთათვის დაწესებულია სამი პრემია, 500, 300 და 200 ლარის ოდენობით. ჟიურის და საზოგადოების ჯგუფების მიერ შერჩეული ლექსების ავტორებისათვის ასევე გათვალისწინებულია წამახალისებელი პრიზები. საკონკურსოდ მიიღება ავტორის მიერ ქართულ ენაზე დაწერილი სამი ლექსი, რომლებიც რაიმე ფორმით არ ყოფილა გამოქვეყნებული (ინტერნეტსივრცეში განთავსებული, ჟურნალ-გაზეთებში დაბეჭდილი ან საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილას წაკითხული); ანონიმურობის დასაცავად, კონკურსში მონაწილეობისათვის ავტორებმა უნდა წარადგინონ ორი დახურული კონვერტი მათთვის სასურველი დევიზით. პირველ კონვერტში მოთავსებული უნდა იყოს საკონკურსო ნაწარმოებები - ცალ-ცალკე თაბახის ფურცელზე ამობეჭდილი სამი ლექსი, სადაც მითითებული იქნება "კონკურსი - ხვარამზე 2012"; მეორე კონვერტში კი - ინფორმაცია ავტორის შესახებ (გვარი, სახელი, მისამართი, საკონტაქტო ტელეფონი და საკონკურსო ნაწარმოებების ჩამონათვალი). ავტორის გვარ-სახელის დაწერა კონვერტზე აკრძალულია. წარმდგენები მიიღებენ სარეგისტრაციო ნომერს, რომელიც, იმავდროულად, მიენიჭება ნაწამოებებს და წაეწერება მათ მიერ წარდგენილ კონვერტებს. კონვერტებს ნაწარმოებებით მიიღებენ ჟიურის წევრები, ხოლო კონვერტები, ავტორების შესახებ ინფორმაციით, დარჩება საორგანიზაციო კომიტეტში. საუკეთესოებს 10-ქულიანი შეფასების სისტემით შეარჩევს ჟიური 5 წევრის შემადგენლობით.

კონკურსი ჩატარდება სამ ეტაპად. პირველი ეტაპის შემდეგ შეირჩევა 15 ყველაზე მაღალქულიანი ნაწარმოები, მეორე ეტაპზე კი 15 რეიტინგული ნაწარმოებიდან ჟიური სამ გამარჯვებულს შეარჩევს.

15 ყველაზე მაღალქულიანი ნაწარმოებების ავტორებს თიანეთის რაიონის სოფ. არტანში "ხვარამზეობაზე" მიიწვევენ, ხოლო მათი ლექსები გამარჯვებულებთან ერთად დაიბეჭდება ალმანახ "პირიმზეში."

საკონკურსო მასალა - 3 გამოუქვეყნებლი ლექსი და თანდართული ინფორმაცია ავტორების შესახებ, მსურველებმა უნდა მიიტანონ მისამართზე - თბილისი, გამსახურდიას გამზ. (პეკინი) N 31, ლიტ. კაფე, ბიბლიოთეკა N33. (საკონტაქტო ტელეფონები 593 903940 (მარიამ ხუცურაული) 597 762244 (ნინო ჩეკურიშვილი) 2370774).

დღესასწაულის ორგანიზატორია კავშირი "ჩვენი ფშავი". ღონისძიება მცხეთა-მთიანეთის სამხარეო ადმინისტრაციისა და თიანეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის თანადგომით გაიმართება. გასულ წელს კონკურსში 65 პოეტი ქალი მონაწილეობდა, პირველი პრემია და ტიტული "ხვარამზე" ლელა ცუცქირიძემ მოიპოვა. გამომდინარე იქიდან, რომ კონკურსის ფინალი და გამარჯვებულთა დაჯილდოება სახალხო დღესასწაულის ფარგლებში ტარდება, ეს პოეტური კონკურსი ერთი საფრთხის წინაშე დგას - ბევრისთვის იგი სახალხო მთქმელების კონკურსია, რომელშიც ქალ ავტორებს მონაწილეობის მიღება, მარტივად რომ თქვათ, ეთაკილებათ. ეს დამოკიდებულება რომ შეიცვალოს, ორგანიზატორებს განსაკუთრებული უამრავი მომენტის გათვალისწინება მართებთ, პირველ რიგში კი, იმ მენტალიტეტის შეცვლაა საჭირო, რაც დედაქალაქს რეგიონებისგან მიჯნავს.

ის ფაქტი, რომ საქართველოს მთა იცლება, თითქოს ყველას გვტკივა. ხოლო მსგავსი სახალხო დღესასწაულები რომ მისი კუთხეების გაცოცხლებას უწყობს ხელს და თუ ამ დღესასწაულში პოეტური კონკურსიც თავის წვლილს შეიტანს, ვფიქრობ, იმ ადამიანებისთვის, ვისაც პოეტები ჰქვიათ, საამაყო უნდა იყოს და არა სათაკილო. "გასულ წელს "ხვარამზეობაზე" დაახლოებით 200 ადამიანი ჩამოვიდა, ამათგან ნახევარმა მაინც პირველად გაიგო ივრის ფშავი, სხლოვანი, არტანი და ეგებ ხვარამზეს სახელიც, და ეს უკვე ძალიან ბევრს ნიშნავს. იმ დღეს ივრის ზემო დინების ყველაზე უკიდურეს დასახლებულ სოფელში მოეწყო ხალხმრავალი ზეიმი. გამოიფინა და გაიყიდა ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ დამზადებული ნატურპროდუქტი - კარტოფილი, კარაქი, ერბო... მხოლოდ ერთ დღეს გაიყიდა 40 კილო დამბალი ხაჭო - წმინდა ფშაური პროდუქტი. და, რაც უმთავრესია, ამ ადამიანებმა დაიჯერეს, რომ მათზე ფიქრობენ და ზრუნავენ," - ამბობს პოეტი მარიამ ხუცურაული, კონკურსის ერთ-ერთი ორგანიზატორი.

მთის გადარჩენისათვის ტურიზმის განვითარება ძალიან მნიშვნელოვანია. მაგრამ თუკი მას ექნება კულტურული ტურიზმის, ეთნოტურიზმისა და ეკოტურიზმის მნიშვნელობაც, მაშინ უცხოელ სტუმართან მხოლოდ წარსული დიდებით კი აღარ მოვიწონებთ თავს, აწმყოთიც.

სტატიის მისამართი: http://24saati.ge/index.php/category/culture/books/2012-06-30/30224.html