ბრიტანეთის კინოინსტიტუტმა ყველა დროის საუკეთესო ფილმები დაასახელა
24 საათი 06.08.12
ბრიტანეთის კინოინსტიტუტმა ყველა დროის საუკეთესო ფილმები დაასახელა
ბრიტანეთის კინოინსტიტუტი (BFI) ათ წელიწადში ერთხელ ყველა დროის საუკეთესო 50 ფილმს ასახელებს. ასე გრძელდება 1952 წლიდან, როდესაც მსოფლიოს წამყვანმა კინოკრიტიკოსებმა ყველა დროის საუკეთესო ფილმად ვიტორიო დე სიკას "ველოსიპედების გამტაცებლები" დაასახელეს. მას შემდეგ ოთხი ათეული წლის განმავლობაში კვარცხლბეკზე ორსონ უელსის "მოქალაქე კეინი" იყო მოქცეული, რომლის ზეობის ხანაც უკვე დასრულებულია, რადგან 846-მა კრიტიკოსმა 50-ეულის სათავეში ალფრედ ჰიჩკოკის "თავბრუსხვევა" განათავსა.
მსგავსი გადაწყვეტილება ყველასთვის სიახლე აღმოჩნდა, რადგან ოთხგზის გამარჯვებული "კეინის" თუნდაც მხოლოდ ერთი საფეხურით ჩამოქვეითებას არავინ ელოდა. ალბათ არ ელოდნენ იმასაც, რომ უელსის შედევრს ჰიჩკოკის სწორედ ეს ფილმი აჯობებდა, რადგან ამ რეჟისორის ხსენებისთანავე ყველას მაშინვე აბაზანაში დატრიალებული სისხლისღვრა ახსენდება და არც თუ ტყუილად...
ზოგადად სია საკმაოდ მოძველებულად და ზედმეტად შავ-თეთრად გამოიყურება. მისთვის ცალი თვალის გადავლებაც საკმარისია, იმის მისახვედრად, რომ იმ 846 კრიტიკოსიდან ნახევარს ფერადი ფილმები არც უნახავს, სამგანზომილებიანის შესახებ კი ალბათ არც სმენია და არც უნდა გაიგოს. ცხადია, თანამედროვე ფილმების 80% სრულ აბდაუბდას წარმოადგენს და ჯობს, მათმა რეჟისორებმა სხვა საქმე გამონახონ, მაგრამ უკანასკნელი 20 წლის განმავლობაში შექმნილი კინოსაგანძურის ასე ერთბაშად უარყოფა ნამდვილად არ შეიძლება. ამ გამოკითხვის ავტორებს ალბათ იმის შეხსენება სჭირდებათ, რომ 1952 წლის შემდეგ მთელი 60 წელია გასული და თუ მაშინ ყველა დროის ფილმები 50 ერთეულიან სიაში ეტეოდა, დღეს ეს შეუძლებელია და ჯობს სიის მოცულობა გაზარდონ.
სიას დავუბრუნდეთ: მესამე ადგილზე იასუჯირო ოძუს მიერ 1957 წელს გადაღებული მართლაც შესანიშნავი, ძალიან სევდიანი და ემოციურად დატვირთული "ტოკიოს ისტორია" გავიდა. მეოთხეზეა ფრანგი ჟან რენუარის "თამაშის წესები", ხოლო მომდევნო ადგილი გერმანელი ფრიდრიჰ მურნაუს 1927 წლის ფილმმა, უხმო კინოს ერთ-ერთ შედევრად აღიარებულმა "აისმა" დაიკავა (ეს ფილმი ჩვენს კინოსაიტებზე დევს და გირჩევთ, ნახოთ).
მეექვსე ადგილი ჟანრის უდავო შედევრს, სტენლი კუბრიკის "2001: კოსმოსური ოდეისეას" ერგო, რომელსაც კვალდაკვალ მოსდევს ამერიკული კინოს პატრიარქი, ოთხგზის "ოსკაროსანი" ჯონ ფორდი და მისი ვესტერნის ჟანრის კლასიკად აღიარეული ‘მაძიებლები". მომდევნო ადგილზე საბჭოთა და მსოფლიო კინემატოგრაფის შედევრად მიჩნეული, ერთ-ერთი პირველი ექსპერიმენტული დოკუმენტური ფილმი "ადამიანი კინოკამერით" (1929) გავიდა. მას კარლ დრეიერის 1928 წლის "ჟანა დ’არკის ვნებანი" მოსდევს, ხოლო პირველ ათეულს ფედერიკო ფელინის "8 1/2" ასრულებს.
აქვე მოკლედ გეტყვით, რომ სიაში ასევე მოხვდა სერგეი ეიზენშტეინის "ჯავშნოსანი "პოტიომკინი", ჟან-ლუკ გოდარის "უკანასკნელ ამოსუნთქვაზე" და "სულელი პიერო", ფრენსის ფორდ კოპოლას "აპოკალიფსი დღეს" და "ნათლიას" პირველი ორი ნაწილი, აკირა კუროსავას "შვიდი სამურაი" და "რაშომონი", ინგმარ ბერგმანის "პერსონა", ანდრეი ტარკოვსკის "სარკე", "ანდრეი რუბლოვი" და "სტალკერი", ვიტორიო დე სიკას "ველოსიპედების გამტაცებლები", ალფრედ ჰიჩკოკის "ფსიქო", მარტინ სკორსეზეს "ტაქსის მძღოლი", ფრიც ლანგის "მეტროპოლისი", ფრანსუა ტრუფოს "400 დარტყმა", დევიდ ლინჩის "მალჰოლანდ დრაივი", ჩარლი ჩაპლინის "დიდი ქალაქის ჩირაღდნები" და სხვა.
აღსანიშნავია, რომ ამ სიის პარალელურად 358 რეჟისორის საუკეთესო ათეულიც გამოაქვეყნეს, რომლის შედგენაშიც მონაწილეობდნენ ვუდი ალენი, ნური ბილგე ჯეილანი, კვენტინ ტარანტინო, ძმები დარდენები, მარტინ სკორსეზე, მაიკ ლი, მაიკლ მანი, აკი კაურისმაკი, ფრენსის ფორდ კოპოლა და სხვები. მათი საუკეთესო ათეული ასე გამოიყურება: იასუჯირო ოძუს "ტოკიოს ოსტორია", სტენლი კუბრიკის "2001: კოსმოსური ოდისეა", ორსონ უელსის "მოქალაქე კეინი", ფედერიკო ფელინის "8 1/2", მარტინ სკორსეზეს "ტაქსის მძღოლი", ფრენსის ფორდ კოპოლას "აპოკალიფსი დღეს" და "ნათლია", ალფრედ ჰიჩკოკის "თავბრუსხვევა" (ამ ორმა უკანასკნელმა ფილმმა ხმათა თანაბარი რაოდენობა დააგროვა), ანდრეი ტარკოვსკის "სარკე" და ვიტორიო დე სიკას "ველოსიპედების გამტაცებლები".