• შესვლა
• დარეგისტრირება

• ტექსტი

• ამობეჭდე
• გაუგზავნე მეგობარს
• კომენტარი

შეშ­ლი­ლი სამ­ყა­როს ამო­ცა­ნა

პრე­მი­ე­რა რუს­თა­ვე­ლის თე­ატ­რ­ში

24 საათი 24.12.11

პრე­მი­ე­რა რუს­თა­ვე­ლის თე­ატ­რ­ში

შო­თა რუს­თა­ვე­ლის სა­ხე­ლო­ბის თე­ატ­რის ექ­ს­პე­რი­მენ­ტულ სცე­ნა­ზე მიმ­დი­ნა­რე საპ­რე­მი­ე­რო წარ­მოდ­გე­ნა "შეშ­ლი­ლი სამ­ყა­რო" სულ 70 წუ­თი გრძელ­დე­ბა, მი­უ­ხე­და­ვად ამი­სა, რე­ჟი­სორ­მა ნი­ნო ლი­ტარ­ტი­ან­მა სცა­და, არა მხო­ლოდ ორი ცნო­ბი­ლი პი­ე­სა მო­ე­აზ­რე­ბი­ნა ერ­თად, არა­მედ ორი ცნო­ბი­ლი დრა­მა­ტურ­გის ეს­თე­ტი­კა და სრუ­ლი­ად გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლი თე­ატ­რა­ლუ­რი ამო­ცა­ნე­ბი შე­ერ­წყა. იოკიო მი­ში­მას "მარ­კი­ზა დე სა­დი" და პი­ტერ ვა­ი­სის "მა­რა­ტი და მარ­კიზ დე სა­დი" რე­ჟი­სო­რის "შეშ­ლილ სამ­ყა­როდ" იქ­ცა. თუმ­ცა, რამ­დე­ნად იოლია რო­მე­ლი­მე ავ­ტო­რის ამოც­ნო­ბა წარ­მოდ­გე­ნა­ში, რთუ­ლი სა­კითხია. სა­კითხი, რო­მე­ლიც ჩემ­თან ერ­თად მა­ყუ­რე­ბელ­მა უნ­და გან­სა­ჯოს. რა­ტომ? რა­ზე? რის­თ­ვის? ეს კი ის კითხ­ვე­ბია, რო­მე­ლიც ხე­ლოვ­ნე­ბა­ში ნე­ბის­მი­ე­რი ხა­რის­ხი­სა და მას­შ­ტა­ბის დის­კუ­სი­ის დროს მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია და რო­მელ­საც მა­ყუ­რე­ბე­ლიც აუცი­ლებ­ლად დას­ვამს.

ბერ­ლინ­ში არ­სე­ბობს ასე­თი უნი­ვერ­სი­ტე­ტი "art in context" ანუ ხე­ლოვ­ნე­ბა კონ­ტექ­ს­ტ­ში. უნი­ვერ­სი­ტე­ტი პრო­ექტს უფ­რო ჰგავს, ვიდ­რე ინ­ს­ტი­ტუ­ცი­ას. თუმ­ცა ეს მე­ო­რე­ხა­რის­ხო­ვა­ნია. იქ სწავ­ლა შე­უძ­ლი­ათ უკ­ვე გა­მოც­დილ ხე­ლო­ვა­ნებს. გა­ნუ­საზღ­ვ­რე­ლია სპე­ცი­ა­ლო­ბა. მხატ­ვ­რებს, რე­ჟი­სო­რებს, მუ­სი­კო­სებს... ძი­რი­თა­დად მათ, რომ­ლებ­საც აქვთ პრე­ტენ­ზია, ერ­ქ­ვათ შე­მოქ­მე­დი და არა შემ­ს­რუ­ლე­ბე­ლი. სულ რამ­დე­ნი­მე დღის წინ მქონ­და სა­შუ­ა­ლე­ბა, მათ სტუ­დენ­ტებს გავ­სა­უბ­რე­ბო­დი და გავ­რ­კ­ვე­უ­ლი­ყა­ვი, რა­ში მდგო­მა­რე­ობს აღ­ნიშ­ნუ­ლი სას­წავ­ლებ­ლის ავ­ტო­რი­ტე­ტის სა­ი­დუმ­ლო. ვთხო­ვე გა­ნე­საზღ­ვ­რათ, ძი­რი­თა­დად რა ამო­ცა­ნებს ემ­სა­ხუ­რე­ბა ეს პრეს­ტი­ჟუ­ლი და სპე­ცი­ა­ლუ­რი პროგ­რა­მა. აღ­მოჩ­ნ­და, რომ სწავ­ლას იწყე­ბენ მარ­ტივ და, ამა­ვე დროს, ყვე­ლა­ზე მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვან კითხ­ვებ­ზე პა­სუ­ხის გა­ცე­მის მცდე­ლო­ბით და ამ კითხ­ვე­ბი­დან ყვე­ლა­ზე არ­სობ­რი­ვი არის "რა­ტომ?". ხო­ლო მას შემ­დეგ, რაც იქ­ნე­ბა პა­სუ­ხი ამ კითხ­ვა­ზე, დგე­ბა მე­ო­რე კითხ­ვა: რო­გორ შეს­რულ­დეს და წარ­მო­ჩინ­დეს ის, რის გა­მოც იწყე­ბენ ქმე­დე­ბას.

ღრმად ვარ დარ­წ­მუ­ნე­ბუ­ლი, თუ­კი რე­ჟი­სორ­მა იცის, რა­ტომ მოს­წონს ესა თუ ის პი­ე­სა, ეცო­დი­ნე­ბა ისიც, თუ რი­სი წარ­მო­ჩე­ნა სურს, რა არის დღეს მის­თ­ვის ყვე­ლა­ზე აქ­ტუ­ა­ლუ­რი დრა­მა­ტურ­გის თე­მებს შო­რის. და თუ­კი ის ფლობს სა­რე­ჟი­სო­რო პრო­ფე­სი­ის უნა­რებს, რო­გორც ამ­ბო­ბენ - ხე­ლო­ბას, და აქვს ოს­ტა­ტო­ბის გარ­კ­ვე­უ­ლი ნიშ­ნუ­ლის­თ­ვის მიღ­წე­უ­ლი, შეძ­ლებს აგე­ბას. მიხ­ვ­დე­ბა, რას იტევს ერ­თი დად­გ­მა და რას ვე­რა, და პა­რა­ლე­ლუ­რი თე­მის­თ­ვის გა­მო­ძებ­ნის და­მა­კავ­ში­რე­ბელ ხი­დებს.

ამ­ხე­ლა შე­სა­ვა­ლი მხო­ლოდ იმის­თ­ვის დავ­წე­რე, რომ ბევ­რად უკეთ მი­მეხ­ვედ­რე­ბი­ნა, რა­ში მდო­მა­რე­ობს დად­გ­მის ის მთა­ვა­რი პრობ­ლე­მა - ინ­ს­ცე­ნი­რე­ბა და დრა­მა­ტურ­გი­უ­ლი კომ­პო­ზი­ცი­ის გა­ურ­კ­ვევ­ლო­ბა. სწო­რედ ეს პრობ­ლე­მა აზ­რ­ს­მოკ­ლე­ბულს ხდის სა­უ­ბარს იმა­ზე, რაც პი­ე­სის რე­ჟი­სო­რი­სე­უ­ლი ამო­კითხ­ვის სა­კითხის შემ­დეგ გა­ნი­ხი­ლე­ბა ხოლ­მე, თუნ­დაც - სამ­სა­ხი­ო­ბო გუნ­დის შეს­რუ­ლე­ბის, მხატ­ვ­რო­ბის, მუ­სი­კა­ლუ­რი გა­ფორ­მე­ბის სა­კითხე­ბი.

"შეშ­ლი­ლი სამ­ყა­როს" მა­ყუ­რე­ბელს ერ­თი უზარ­მა­ზა­რი ამო­ცა­ნა დამ­ხ­ვ­და გა­და­საჭ­რე­ლი: წარ­მოდ­გე­ნი­დან გა­მე­გო, რა ამოძ­რა­ვებ­და ავ­ტორს, რო­დე­საც მი­ში­მას ფსი­ქო­ლო­გი­უ­რი, დი­ა­ლო­გის თე­ატ­რი­დან ვა­ი­სის ბრეხ­ტი­სე­უ­ლი - ქა­ო­სი­სა და კარ­ნა­ვა­ლის სამ­ყა­რო­ში გა­დამ­ხ­ტა­რი­ყო და შემ­დეგ ისე აერია ერ­თ­მა­ნეთ­ში ორი­ვე, ერ­თიც და­კარ­გ­ვო­და და მე­ო­რეც.

იოკიო მი­ში­მას "მარ­კი­ზა დე სა­დი" მარ­კიზ დე სა­დის პერ­სო­ნა­ჟის შე­სა­ხებ დის­კუ­სი­ებ­ზეა აგე­ბუ­ლი. მარ­კი­ზის ოჯა­ხის წევ­რე­ბი, გა­რე­მოც­ვა, ახ­ლობ­ლე­ბი და დამ­კ­ვირ­ვებ­ლე­ბი, თი­თო­ე­უ­ლი მათ­გა­ნი თავს უფ­ლე­ბას აძ­ლევს, გა­ნა­ჩე­ნი გა­მო­უ­ტა­ნოს ერ­თობ თა­ვი­სე­ბურ ადა­მი­ანს და მას­თან ერ­თად მის მე­უღ­ლეს, რო­მელ­საც შე­უძ­ლია მე­უღ­ლის მი­ღე­ბა ისე­თად, რო­გო­რიც არის. და­პი­რის­პი­რე­ბა მი­ღე­ბულ ტრა­დი­ცი­ებს, სტე­რე­ო­ტი­პებ­სა და ადა­მი­ა­ნის თა­ვი­სუფ­ლე­ბას შო­რის. დის­კუ­სია იმა­ზე, თუ სა­დამ­დეა ის თა­ვი­სუ­ფა­ლი და რო­დი­დან - დამ­ნა­შა­ვე...

პი­ტერ ვა­ი­სის "მა­რა­ტი და სა­დი" სრუ­ლი­ად გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლი ტექ­ს­ტია. მი­სი დრა­მა­ტურ­გი­ის ხა­სი­ა­თი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, ის ბრეხ­ტის მოს­წავ­ლე­დაც მო­ი­აზ­რე­ბა. აღ­ნიშ­ნუ­ლი პი­ე­სა ასე­თი პა­რა­ლე­ლის­თ­ვის სა­ჭი­რო თვი­სე­ბებს მშვე­ნივ­რად ავ­ლენს. ავ­ტო­რი იყე­ნებს ცნო­ბას იმის შე­სა­ხებ, თუ რო­გორ დგამ­და სა­გი­ჟეთ­ში გა­მომ­წყ­ვ­დე­უ­ლი მარ­კიზ დე სა­დი, სუ­ლი­ე­რად და­ა­ვა­დე­ბულ პა­ცი­ენ­ტებ­თან ერ­თად, პოლ მა­რა­ტის მკვლე­ლო­ბის სცე­ნას. დად­გ­მის პრო­ცეს­ში თა­ნას­წორ­ნი ხდე­ბი­ან მარ­კი­ზი და მი­სი პერ­სო­ნა­ჟი - საფ­რან­გე­თის რე­ვო­ლუ­ცი­ის გმი­რი მა­რა­ტი. ორი გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლი პი­როვ­ნე­ბა, რო­მე­ლიც ინ­დი­ვი­დუ­ა­ლიზ­მით ტკბო­ბი­სა და მხო­ლოდ სა­კუ­თა­რი კა­ნო­ნე­ბის აღ­მ­ს­რუ­ლე­ბე­ლი უპი­რის­პირ­დე­ბა სამ­შობ­ლოს­თ­ვის - ყვე­ლას­თ­ვის თავ­გან­წი­რულ გმირს და ეს ყო­ვე­ლი­ვე ხდე­ბა სამ­ყა­რო­ში, რო­მელ­საც ავ­ტო­რი სა­გი­ჟე­თად გვთა­ვა­ზობს. აღ­ნიშ­ნუ­ლი პი­ე­სა ერთ-ერ­თი ყვე­ლა­ზე ხში­რად გა­ცოცხ­ლე­ბუ­ლი ტექ­ს­ტია ევ­რო­პუ­ლი თე­ატ­რის სცე­ნებ­ზე. სა­გი­ჟე­თი უქ­ცე­ვი­ათ კლო­უ­ნა­დად, სა­სა­მარ­თ­ლოდ, სა­საკ­ლა­ოდ... შეშ­ლი­ლი სამ­ყა­რო უჩ­ვე­ნე­ბი­ათ ტექ­ს­ტი­თა და პან­ტო­მი­მით. მოკ­ლედ, ვა­ი­სის პი­ე­სა ენობ­რი­ვი და კონ­ცეპ­ტუ­ა­ლუ­რი მრა­ვალ­ფე­როვ­ნე­ბის სა­შუ­ა­ლე­ბას იძ­ლე­ვა, მათ შო­რის, აქ­ტუ­ა­ლუ­რი პო­ლი­ტი­კუ­რი პა­სა­ჟე­ბის­თ­ვის. ალ­ბათ ამი­ტო­მაც რე­ჟი­სო­რე­ბი მას სხვა­დას­ხ­ვა დრო­ში აცოცხ­ლე­ბენ. ყვე­ლა­ზე ხში­რად კი ინ­ტერ­პ­რე­ტა­ცია თა­ნა­მედ­რო­ვე­ო­ბის ხათ­რით ხდე­ბა.

რა აიღო აქე­დან რე­ჟი­სორ­მა და რი­სი ხილ­ვა შე­გიძ­ლი­ათ რუს­თა­ვე­ლის თე­ატ­რ­ში: მგო­ნი, ნი­ნო ლი­პარ­ტი­ა­ნი უფ­რო ვა­ი­სის მხა­რეს არის. ეს ჩანს პი­ნა ბა­ო­შის­გან ნა­სეს­ხებ ეს­თე­ტი­კა­ში - მოძ­რა­ო­ბა, მუ­სი­კა, ვე­ლუ­რი ინ­ფან­ტი­ლიზ­მი... თუმ­ცა ნა­სეს­ხებ ფორ­მებს, ნა­ნუ­კა ხუს­კი­ვა­ძის გარ­და, არც არა­ვინ იყე­ნებს სამ­სა­ხი­ო­ბო მა­ნევ­რებ­ში. ეს ჩანს მსა­ხი­ო­ბე­ბის ხმა­სა და სა­ხე­ზე თა­ვი­დან­ვე გა­მო­ხა­ტულ ის­ტე­რი­კა­ში (ძი­რი­თა­დად ხომ ასე ვთა­მა­შობთ ბრეხტს და ყვე­ლა­ფერს მსგავსს), ეს ჩანს პერ­სო­ნაჟ­თა წარ­დ­გე­ნი­სა და გას­ვ­ლის "ა ლა" სტუ­რუ­ა­სე­ულ მე­თო­დებ­შიც და, ბო­ლოს და ბო­ლოს, იმა­ში, რომ დი­ა­ლო­გე­ბი მსა­ხი­ობ­თათ­ვის მხო­ლოდ დამ­ხ­მა­რე ხერ­ხია და არა ში­ნა­არ­სის, იდე­ი­სა და არ­სის გად­მო­ცე­მის ფორ­მა. თუმ­ცა ეს სუ­ლაც არ ნიშ­ნავს იმას, რომ საქ­მე არა­ვერ­ბა­ლურ თე­ატ­რ­თან გვაქვს. პი­რი­ქით, ლა­პა­რა­კო­ბენ და ხმა­უ­რო­ბენ ბევრს. კითხუ­ლო­ბენ რე­ჟი­სო­რის მი­ერ ინ­ს­ცე­ნი­რე­ბულ ტექსტს მა­ნე­რუ­ლად, და­მა­ჯე­რებ­ლად, გა­უ­მარ­თა­ვად და გა­მარ­თუ­ლად. უბ­რა­ლოდ, სა­გი­ჟე­თი გა­გე­ბუ­ლია პირ­და­პი­რი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბით, ამი­ტო­მაც ნათ­ქ­ვა­მის, მი­სი აზ­რი­სა და ამო­ცა­ნის და­კავ­ში­რე­ბა ურ­თუ­ლე­სია.

მე რომ რო­მე­ლი­მე ახალ­გაზ­რ­დულ დას­ზე ვსა­უბ­რობ­დე, სტა­ტი­ის წე­რას აქ და­ვას­რუ­ლებ­დი. მაგ­რამ საქ­მე ეხე­ბა რუს­თა­ვე­ლის თე­ატ­რის დასს. პირ­ვე­ლი საპ­რე­მი­ე­რო წარ­მოდ­გე­ნის ხილ­ვის შემ­დეგ მაქვს წარ­მოდ­გე­ნა, რომ სა­კუ­თა­რი შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბის მაქ­სი­მა­ლუ­რად წარ­მო­ჩე­ნის გარ­და, მსა­ხი­ო­ბე­ბის წი­ნა­შე სხვა არა­ნა­ი­რი ამო­ცა­ნა არ დას­მუ­ლა. ისი­ნიც მაქ­სი­მა­ლუ­რად და­ი­ხარ­ჯ­ნენ, ყვე­ლა თა­ვი­სე­ბუ­რად. მთა­ვა­რი რო­ლის შემ­ს­რუ­ლე­ბე­ლი ნა­ნუ­კა ხუს­კი­ვა­ძე ამ­ჯე­რა­დაც თავ­და­უ­ზო­გა­ვია. სხვა­თა შო­რის, ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სოდ ხე­დავს სა­კუ­თარ პერ­სო­ნაჟს (და­საწყის­ში), თუმ­ცა მი­სი პერ­სო­ნა­ჟის გან­ვი­თა­რე­ბა არ ხდე­ბა წარ­მოდ­გე­ნის შუ­ი­დან. ალ­ბათ იმი­ტომ, რომ მი­სი პერ­სო­ნა­ჟის ფუნ­ქ­ცი­აც გა­ურ­კ­ვე­ვე­ლი ხდე­ბა. ამი­ტო­მაც მსა­ხი­ო­ბი თა­ვის­თ­ვის და თა­ვი­სე­ბუ­რად თა­მა­შობს და ისე­თი­ვე ცნო­ბა­დი ხდე­ბა სხვა წარ­მოდ­გე­ნე­ბი­დან, რო­გორც სხვა მი­სი კო­ლე­გე­ბი. თა­თუ­ლი დო­ლი­ძე უბ­რა­ლოდ თა­თუ­ლი დო­ლი­ძეა. მა­ნე­რუ­ლი, ლა­მა­ზი, გა­ღი­მე­ბუ­ლი. ახალ­გაზ­რ­და რუ­სუ­დან მა­ყაშ­ვი­ლიც ის გო­გო­ნაა, რო­მე­ლიც ვი­ცით ტე­ლე­შო­უ­ე­ბი­დან და სე­რი­ა­ლე­ბი­დან და ა.შ.

მკითხ­ველ­მა წარ­მოდ­გე­ნა უნ­და იხი­ლოს. პირ­ველ რიგ­ში იმი­ტომ, რომ მე გა­და­მა­მოწ­მოს, მე­ო­რეც იმი­ტომ, რომ ამოხ­ს­ნას ის, რა­საც მე ვერ მო­ვე­რიე. რა­ტომ ჰქვია რუს­თა­ვე­ლის თე­ატ­რის ექ­ს­პე­რი­მენ­ტულ სცე­ნას ექ­ს­პე­რი­მენ­ტუ­ლი? და­ფიქ­რ­დით ამა­ზე და სხვა დროს გა­ვაგ­რ­ძე­ლოთ.

• ამობეჭდე
• გაუგზავნე მეგობარს
• კომენტარი

ამბები

• პოლიტიკა
• უცხოეთი
• რეგიონი
• ინტერვიუ
• სამართალი

ბიზნესი

• ტექნოლოგიები
• ფინანსები
• ბანკები
• მშენებლობა
• რეალური კაპიტალი

სპორტი

• ფეხბურთი
• კალათბურთი
• ჭიდაობა
• რაგბი
• ჭადრაკი
• სხვა

საზოგადოება

• განათლება
• მედია
• მეცნიერება
• ევროპა ირჩევს

რევიუ

• ხელოვნება და დიზაინი
• თეატრი
• კინო
• წიგნები
• ტელევიზია
• მუსიკა

სტილი

• სახლი
• მოდა
• მარანი
• კულინარია
• ავტო

თვალსაზრისი

• აგორა
• ფოსტა
• ბლოგი
• პრესომბუდსმენი

ტენდერები

The New York Times