სულ სხვა ოპერა

დანამდვილებით ვერ გეტყვით, რამდენ კილომეტრზეა გადაჭიმული პეკინის პროსპექტი, მაგრამ ზუსტად ვიცით, რამდენი მათხოვარი ზის ან დგას მაღაზიების წინ და გაზეპირებული ტექსტით გამვლელების გულის აჩუყებას ცდილობს:

24 საათი 04.02.12

ხუთი ერთ მხარეს, 8 - მოპირდაპირედ. ეს დისბალანსი კი მხოლოდ იმითაა გამოწვეული, რომ "იქით" უფრო ბევრი მაღაზიაა გახსნილი. ამ ცამეტი მათხოვრიდან მხოლოდ ორია მამაკაცი.

მათხოვარი - ვწერთ ამ სიტყვას და გული გვისკდება, რომელიმე საერთაშორისო ორგანიზაციამ შარში არ გაგვხვიოს. აკი მკაცრად გაგვაფრთიხლეს, რომ ინვალიდის მაგივრად შშმპ (ანუ შეზღრუდული შესაძლებლობის მქონე პირი) უნდა ვიხმაროთ; რომ "უპატრონო ბავშვის" ნაცვლად ალბათ მმბ (მზრუნველობას მოკლებული ბავშვი) უნდა დავწეროთ... გვაქვს ეჭვი, რომ "მათხოვარსაც" უფრო კეთილშობლური სინონიმი გამოუძებნეს.

ერთგვარი სოციოლოგიურ გამოკითხვას ვატარებთ. ჩვენი კითხვა ასეთია: რამე რომ იყოს, წახვალთ თუ არა მოხუცებულთა თავშესაფარში, სადაც, ქუჩასთან შედარებით, ბევრად უკეთესი პირობებია შექმინილი? პასუხები ასე გადანაწილდა: 7 კაცმა საერთოდ არ იცოდა, არსებობს თუ არა ასეთი დაწესებულება თბილისში; ოთხმა არაჩვეულებრივმა ქალბატონმა მოგვიგო, რომ დიდი სიამოვნებით წავიდოდა, თუ ამის შესაძლებლობა ექნებოდა და მხოლოდ ორმა ხანდაზმულმა გაგვცა ასეთი პასუხი: "რას მერჩით, შვილებო, იქ როგორ წავალ? მირჩევნია, კაპიკები შევაგროვო, მაგრამ ჩემიანებს ვუყურო ... " გამოგიტყდებით, ამ ორი ადამიანის პასუხმა ყველაზე მეტად დაგვაფიქრა - და იმიტომ არა, რომ აქ, პეკინზეც თამაშდება "სამგროშიანი ოპერა". სულაც არ გამოვრიცხავთ, რომ ამ დატანჯული ადამიანების უკან რომელიმე მექი დანა იდგეს და წილში ეჯდეს ამ ისედაც გაუბედურებულ ხალხს. არათუ არ გამოვრიცხავთ, ჩვენი თვალითაც გვინახავს, როგორ მოსრიალდა ერთ-ერთ ქუჩაზე "შავი ბუმერი", როგორ გამოჩნდა გაღებული კარიდან წაწვეტებული "ინსპექტორები" და როგორ მიირბინა საწყალმა ბებომ მანქანასთან. სხვათა შორის, ამ ბებომ მანამადე ხურდა ფული იქვე, მაღაზიაში გადაახურდავა და პატრონს ქაღალდის კუპიურებით გაუსწორდა. ამ მეტად მტკივნეულ და დელიკატურ პრობლემაზე ლაპარაკი სხვა დროისთვის გადავდოთ. მგონი, აჯობებს, მოხუცებულთა თავშესაფრებზე ვილაპარაკოთ - როგორც კერძოზე, ისე სახელმწიფოზე.

სახელმწიფოთი დავიწყოთ, რომელიც თემქაზე, თბილისის ზღვის სიახლოვეს მდებარეობს და ოფიციალურად ასე ქვია: თბილისის ხანდაზმულთა პანსიონატი. ასეთივე დაწესებულება არსებობს ქუთაისშიც, თუმცა ამჯერად მხოლოდ თბილისით შემოვიფარგლეთ. "თავშესაფარს" და "პანსიონატს" შეგნებულად ვხმარობთ, როგორ სინონიმს, რადგან "პანსიონატი" იმ მნიშვნელობით, რა მნიშვნელობაც ამ სიტყვას გააჩნია, საქართველოში ჯერჯერობით არ არსებობს. არ ვაპირებთ, გადაცემა "პროფილის" გზას დავადგეთ და გულისამაჩუყებელი ისტორიები მოვყვეთ, იმისდა მიუხედავად, რომ თემქაზე მოხვედრილთა უმრავლესობა საკუთარ ვინაობას არ მალავს. მოდი, ასე ვთქვათ: ამბობენ იმას, რაც, მათი აზრით, სულაც არ არის სათაკილო: რომ შვილები სამსახურში დადიან და მთელი დღე მარტო ყოფნა მოსწყინდათ; რომ სახლებში ვანა-ტუალეტები სადღაც შორს აქვთ, აქ კი ერთი ხელის გაწვდენაზეა; რომ ცუდ რაიონებში ცხოვრობდნენ, ავარიულ ბინებში, აქ კი, თემქაზე, ისეთი სიო ქრის ... უყურებ მათ ოთახებში კედლებზე მიმაგრებულ ფოტოებს - შვილები, შვილიშვილები, შვილთაშვილები და რწმუნდები, რომ ეს ადამიანები აქ აშკარად უკეთ არიან. იმ 115 ბენეფიციარიდან, ვინც აქ ხვდება, უმრავლესობა სოციალურად დაუცველი ოჯახებიდანაა და სახელმწიფოც, ბუნებრივია, პირველ რიგში, ამ კატეგორიის ხანდაზმულებზე აკეთებს სწორებას. მაგრამ ამ ოჯახებში, მათ შორის მრავალშვილიანშიც, ერთი მათლაფა წვნიანი ალბათ ბებიებისთვის და ბაბუებისთვისაც მოიპოვება. ცხადია, არიან ისეთებიც, ვისაც ამქვეყნად გულშემატკივარი არავინ ეგულება და თავშესაფარში ბევრად უკეთ გრძნობს თავს, ვიდრე სახლში, თუმცა უმრავლესობა აქ ოჯახურმა კონფლიქტებმა მოიყვანა. რადგან ასეთ დროს შეუძლებელია იმის გარჩევა, დედამთილია მტყუანი თუ რძალი, ნურც ჩვენ ჩავერევით სხვის პირად ცხოვრებაში. რომ არა ეს ფაქტორი, აქ ვერც ის ბენეფიციარები მოხვდებოდნენ, რომლებიც აქეთ იხდიან ფულს პანსიონატში მოსახვედრად - ზოგი 90 ლარს, ზოგიც -უფრო მეტს.

თემქაზე, რასაკვირველია, ბევრად უკეთესია, ვიდრე ქუჩაში, მაგრამ თუ არსებობს თავშესაფარი, ცხადია, ის ბევრად უკეთესი უნდა იყოს, ვიდრე არის. თუნდაც ის ფაქტი, რომ ამ კონკრეტულ თავშესაფარში მხოლოდ 115 ბენეფიციარის მიღება შეუძლიათ, რიგში კი 49 ხანდაზმული დგას, ყველაფერზე მეტყველებს. ეს თავშესაფარი ჯერ კიდევ კომუნისტების დროს აშენდა და, შესაბამისად, კომუნისტური სტანდარტებით - უზარმაზარი ვესტიბულებითა თუ ფართო დერეფნებით. კომუნისტების დროს აქ მოხვედრას პროტექცია სჭირდებოდა, თანაც სერიოზული. დღეს ეს დერეფნები და ჰოლები გამოყინულია და, აქედან გამომდინარე, რა დანიშნულებაც მათ გააჩნია - რომ ახლობლების მზრუნველობას მოკლებული ადამიანები ერთმანეთს დაუხალოვდნენ და ოდნავ მაინც შეიმსუბუქონ ყოფა - რასაკვირველია, ვერ ასრულებს. დღევანდელი ადმინისტრაციის წყალობით (დირექტორი: ნინო დვალიშვილი), ერთმანეთს სასადილოში მაინც ხვდებიან. ადრე კი ამასაც ვერ ახერხებდნენ, რადგან საჭმელს ოთახებში ჩამოარიგებდნენ ხოლმე, როგორც ციხეში და ისედაც ტრამვირებული ადამიანები ჭამაშიც მარტოკები იყვნენ. საჭმელს რაც შეეხება: არა მგონია, საგანგებოდ ჩვენთვის დაემზადებინათ გემრიელად, მით უფრო, რომ გაუფრთხილებლად მივედით. მენიუც მშვენიერია და მოხუცებიც მოვლილი არიან. თბებიან - ივანიშვილის წყალობით, რომელიც თვეში 12 000 ლარის ელექტროენერგიის საფასურს იხდის. მაგრამ აქ სითბო მხოლოდ ოთახებშია და, ისედაც, ელექტროგამათბობლები ხანდაზმული ადამიანების გვერდით ზოგჯერ უაღრესად საშიშია. კარ-ფანჯრის გამოცვლა და სახურავის გადახურვაც ასევე ივანიშვილის წყალობით მოხერხდა, მანვე მოაწესრიგა სველი წერტილები, რაც აქაურებს შესაძლებლობას აძლევს, რომ ცხელი შხაპი როცა უნდათ, მაშინ მიიღონ, ოღონდ საერთო საშხაპეებში. მათთვის განკუთვნილ ოთახებში მხოლოდ ტუალეტი და ცივზე ცივი წყალია. ექიმიც ყავთ და ფსიქოთერაპევტიც და დროდადრო ქორწილებსაც იხდიან. როგორც ყველგან, აქაც კინკლაობენ და რიგდებიან, უხარიათ და დარდობენ, ენატრებათ და ივიწყებენ ... და ეს ყველაფერი, როგორც წესი, დირექტორის კაბინეტში ირჩევა. ისიც მორჩილად უსმენს და ყოველდღიური პრობლემების მოგვარებას იწყებს: საჭმელი, სასმელი, წამალი ... როგორც ყველა სოციალურად დაუცველი ბენეფიციარის შემთხვევაში, მათაც მუდმივად უხდებათ საქმის გარკვევა, როცა რომელიმე მათგანს საავადმყოფოში დაწოლა სჭირდება. თვეში 600 ლარი თითო ბენეფიციარზე! ძალიან კარგად ჟღერს, მაგრამ იმასაც თუ გავითვალისწინებთ, რომ ამ თანხაში შედის ყველა ხარჯი, რაც პანსიონატს გააჩნია, დიდადაც ნუ გავიხარებთ. ნურც ზედმეტად პრეტენზიულები ვიქნებით და ნუ მოვითხოვთ, რომ თავშესაფარი საქართველოში და თავშესაფარი ევროპის რომელიმე დალხენილ ქვეყანაში ერთნაირი გვქონდეს. მაგრამ, რადგან ჩვენთანაც დადგა ეს პრობლემა, აჯობებს, აქცენტი სწორედ მსგავსი ტიპის დაწესებულებებში შექმნილ საყოფაცხოვრებო პირობებზე გადავიტანოთ. და რაც მთავარია, მუდმივად გვახსოვდეს, რომ დამთბარი და მოწესრიგებული ოფისები სწორედ მაშინ ჩანს მიმზიდველი, როცა გვეცოდინება, რომ გაჭირვებული ადამიანებიც ასეთსავე პირობებში ცხოვრობენ.

n n n

ფაქტია, რომ სახელმწიფო მეურვეობის ქვეშ მყოფი მოხუცთა თავშესაფრები მწირი დაფინანსების გამო მხოლოდ მცირე კონტიგენტის შენახვას ახერხებენ, რამაც განაპირობა კიდეც ხანდაზმულთა კერძო თავშესაფრებისა თუ პანსიონატების არსებობა. ამ კერძო ინსტიტუციების ნაწილი ბენეფიციარებს სრულიად უსასყიდლოდ ემსახურება, თუმცა ისეთი თავშესაფრებიც არსებობს, სადაც ხანდაზმულებს ყოველთვიურად სოლიდური თანხის გადახდა უწევთ. ეს პრაქტიკა სავსებით მისაღებია და მისასალმებელიც, მაგრამ ისიც ვთქვათ, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, როდესაც რომელიმე ხანდაზმულს საკმარისი ფული გააჩნია კერძო თავშესაფარში დასარჩენად, მათი სიმცირის გამო იქ მოხუცებულთა მხოლოდ მცირე ნაწილი ხვდება.

ჩვენდა გასაკვირად, რეპორტაჟის მომზადებისას, თავშესაფრების დამფუძნებლებისგან გარკვეულ წინააღმდეგობას წავაწყდით. ჩვენი ვინაობის წარდგენის შემდეგ მათ ჩვენთან საუბრის სურვილი აღარ უჩნდებოდათ. ამბობდნენ, რომ რეკლამირება, ხმაური არ სჭირდებათ. ამისდა მიუხედავად, ჩვენ ვეცადეთ მეტ-ნაკლებად ამომწურავად გადმოგვეცა, თუ რა ხდება სინამდვილეში კერძო თავშესაფრებში. აქვე დავძენთ, რომ ამჯერად მხოლოდ თბილისით შემოვიფარგლეთ.

კერძო თავშესაფართა უმრავლესობა დაფინანსების ძირითად წყაროდ შემოწირულობას ასახელებს. მათ შორისაა ყველასთვის კარგად ნაცნობი სათნოების სახლი "კათარზისი". შეიძლება ითქვას, რომ ამ მხრივ ეს სახლი აშკარად განებივრებულია, რადგან ბევრი ცნობილი კომპანია "კათარზისს" დროდადრო ხელს უმართავს. შესაბამისად, აქ უფრო ბევრი ბენეფიციარის დახმარება შეუძლიათ, უმთავრესად მათი, ვინც იქაურობას მხოლოდ დასაპურებლად აკითხავს და ვისთვისაც ცხელი სადილი მისწრებაა. მუდმივად აქ მხოლოდ 17 ხანდაზმული ცხოვრობს და ისევ და ისევ შეზღუდული ფინანსების გამო, დანარჩენებს ჭერქვეშ ვერ იფარებენ. ცოტა არ იყოს, ყურს ხვდება ასეთი კომენტარი, რომელიც "კათარზისის" მენეჯერისგან მოვისმინეთ: "თქვენც ხომ ხედავთ, როგორი საზოგადოებაა? თუ მოხუცი სუფთაა, სუნი არ ასდის, ნორმალურად აზროვნებს - ერთი სიტყვით, მოწერიგებულია - შეუძლია მოვიდეს." ისინი, ვინც არც სუფთები არიან და ნორმალურადაც ვერ აზროვნებენ, "კათარზისს" ნუ გამოეხმაურებით.

ასევე შემოწირულობებით არსებობს დიდ დიღომში მდებარე მოხუცთა თავშესაფარი "ბეთელი", რომელიც გერმანელებმა დააფუძნეს. თავშესაფარი ორმოც მოხუცზეა გათვლილი და ამჟამად ყველა ადგილი დაკავებულია. აქ ანგარიშგების განსხვავებული პრაქტიკა მოქმედებს, რაც იმაში გამოიხატება, რომ ბენეფიციარების პენსიის ნახევარი "ბეთელის" ანგარიშზე ირიცხება. "ამჟამად ადგილები არ გვაქვს. ახალ ბინადარს ძველის გარდაცვალების შემთხვევაში მივიღებთ. ჩვენ მხოლოდ იმ მოხუცებს ვიღებთ, რომლებსაც პატრონი, მიმხედავი არ ჰყავთ, საღად აზროვნებენ, დამოუკიდებლად გადაადგილდებიან. მათ აქ კვება, სამედიცინო მომსახურება, სითბო არ აკლიათ," - აცხადებენ თავშესაფარში.

"გაბრიელ ბერის სახელობის მოხუცთა და უძლურთა სახლი" თბილისში, ვახტანგ ჩიქოვანის ქუჩაზე მდებარეობს. შენობა, რომელშიც არასამთავრობო ორგანიზაციაა განთავსებული, იჯარით აქვთ აღებული. როგორც ამ სახლის დამფუძნებელი მარიამ კაციტაძე გვიხსნის, მათი ორგანიზაცია მხოლოდ შემოწირულობებით არსებობს და, სამწუხაროდ, მწირი სახსრები გააჩნიათ. აქედან გამომდინარე, მხოლოდ 22 ხანდაზმულის მიღება შეუძლიათ. ვინც ამ სახლის მობინადრედ გახდომას გადაწყვეტს, საბანკო ანგარიშზე ყოველთვიურად 400 ლარი უნდა იქონიოს, პლუს კუთვნილი პენსიის ნახევარი.

კიდევ ერთი მოხუცთა თავშესაფარი ნაძალადევის რაიონში, ჯავის ქუჩაზე მდებარეობს - მოხუცთა და ინვალიდთა სახლი "სათნოება სათნოთათვის" მხოლოდ სკლეროზით, ეპილეფსიითა და პარკინსონით დაავადებულებს იღებს. აუცილებელი პირობა: ბენეფიციარს პატრონი არ უნდა ჰყავდეს. გარდაცვალების შემთხვევაშიც სათნოების სახლი კისრულობს მის ჭირისუფლობას. ამჟამად სახლში ოცი მარტოხელა მოხუცი ცხოვრობს. სათნოების სახლი მათ ოთხჯერადი კვებით, ექიმის მომსახურებით, საჭირო მედიკამენტებით უზრუნველყოფს. სამწუხაროდ, თავშესაფრის კარები ჩვენთვის დახურული აღმოჩნდა და მხოლოდ დირექტორთან გასაუბრების შესაძლებლობა მოგვეცა. ჩვენც დირექტორის დარეჯან ტატუაშვილის კომენტარით შემოვიფარგლეთ: "ეს მოხუცები სკლეროზით დაავადებულები არიან. მათი უმრავლესობა ჩაწოლილია, რა უნდა ნახოთ? ისინი აქ ყველაფრით უზრუნველყოფილნი არიან. ჩვენს საიტზე მოცემულია ბანკის ანგარიში, სადაც მსურველს მოხუცების დასახმარებლად თანხის გაღება შეუძლია. პატრულმა ჩვენი არსებობის შესახებ იცის. როდესაც სახლის რომელიმე მობინადრე გარდაიცვლება, პატრულს ვატყობინებთ და მათაც ახალი მოხუცი მოჰყავთ. იმ მოხუცზე, რომელიც ჩვენთან მოხვდება, პასუხისმგებელი ჩვენც ვართ."

თბილისში არსებული კიდევ ერთი თავშესაფარი ლუთერანულ ეკლესიას ეკუთვნის. იქ მოსახვედრად მოხუცი გერმანული წარმომავლობის ან ლუთერანული ეკლესიის წევრი უნდა იყოს. როგორც ამ თავშესაფარში განაცახდეს, მათ მხოლოდ რვა ბენეფიციარის მიღება შეუძლიათ. იქაც ყველა ადგილი დაკავებულია.

n n n

P.S. წერილის სათაური დავით ანდღულაძის ამავე სახელწოდების სპექტაკლმა გაგვახსენა. დიახ, ისიც სხვა სპექტაკლი იყო, ოღონდ ბრეხტის "სამგროშიანი ოპერის" მოტივებზე. რომ არ შეგვახსენონ, რომ მათხოვრობა, ჟურნალისტობისა არ იყოს, ერთ-ერთი უძველესი პროფესიაა, ჩვენც დავძენთ: პოლიტიკოსობაც, მეტი რომ არ შეიძლება, ისეთი ძველი ხელობაა. ასე რომ, ვინც ამ საქმითაა დაკავებული, იმათ ვურჩევთ, თუნდაც პი-არ აქციების მოსაწყობად დროდადრო მიუსაფარ ადამიანთა თავშესაფრებსაც ეწვიონ - იქ ნამდვილად სულ სხვა ოპერა თამაშდება.

სალომე გოგოხია

სოფიო თოდუა

სტატიის მისამართი: http://24saati.ge/index.php/category/news/2012-02-04/24979.html