ევროპული გადაწყვეტილება: საქართველოს სარჩელი რუსეთის წინააღმდეგ დასაშვებია

გუშინ ევროპულმა სასამართლომ დაშვებულად გამოაცხადა საქართველოს მთავრობის მიერ რუსეთის ფედერაციის წინააღმდეგ ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში წარდგენილი განაცხადი.

თამარ კაციტაძე

24 საათი 20.12.11

"სტრასბურგის ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ გამოიტანა გადაწყვეტილება, საქართველოს მეორე სახელმწიფოთაშორის განაცხადზე რუსეთის ფედერაციის წინააღმდეგ. ამ განაცხადით საქართველო ითხოვს, რომ რუსეთი ცნობილი იქნას პასუხისმგებლად 2008 წლის აგრესიის და შემდგომი ოკუპაციის დროს საქართველოს ტერიტორიაზე ჩადენილი სამართალდარღვევებისთვის. ეს არის პირველი სამართლებრივი ნაბიჯი იმ საომარ მოქმედებებთან დაკავშირებით, რომელიც რუსეთმა საქართველოში განახორციელა.

ეს იმას ნიშნავს, რომ დაიწყება ამ სარჩელის არსებითი განხილვა. წინ გველის ძალიან მნიშვნელოვანი პროცესები. ჩვენ მოგვეცემა მტკიცებულებების წარდგენის საშუალება. იმედია, სასამართლოში მოწმეების წარდგენის შესაძლებლობაც გვექნება. ეს დიდი წარმატებაა ჩვენთვის და წინ მნიშვნელოვანი ეტაპი გვაქვს გასავლელი," - განაცხადა სპეციალურად გამართულ ბრიფინგზე იუსტიციის მინისტრის მოადგილე თინათინ ბურჯალიანმა.

საქართველოს მიერ რუსეთის წინააღმდეგ ევროსასამართლოში წარდგენილი განაცხადი 2008 წლის აგვისტოს საომარი მოქმედებებისა და შემდგომი ოკუპაციის დროს უშუალოდ რუსი სამხედროებისა და ე.წ. სამხრეთ ოსეთის მარიონეტული რეჟიმის შეიარაღებული ფორმირებების მიერ ჩადენილ ქმედებებს ეხება, რომელიც ევროკონვენციის რამდენიმე მუხლს არღვევს. კერძოდ, საუბარია კონვენციის მეორე მუხლის დარღვევაზე, რომელიც სიცოცხლის უფლებას ეხება, ასევე, მესამე მუხლზე - წამება, არაადამიანური ღირსების შელახვა და მოპყრობა, მეხუთე მუხლი - თავისუფლებისა და ხელშეუხებლობის უფლება, მერვე მუხლი - პირადი და ოჯახური ცხოვრების პატივისცემის უფლება, მეცამეტე მუხლი - სამართლიანი დაცვის ეფექტიანი საშუალების უფლება და მეოთხე დამატებითი ოქმის დარღვევა, რომლის მეორე მუხლი - გადაადგილების თავისუფლების დარღვევას ეხება.

საქართველოს მთავრობამ განაცხადი სრული ფორმით 2009 წლის 6 თებერვალს, ხოლო დამატებითი მასალები 2010 წლის 10 მარტსა და 2011 წლის 13 ივნისს წარადგინა.

სტრასბურგის სასამართლოში აღნიშნული საქმის დასაშვებობის საკითხზე მიმდინარე წლის 22 სექტემბერს ზეპირი განხილვა გაიმართა, სწორედ ამის შემდეგ გამოაცხადა ევროპულმა სასამართლომ აღნიშნული საქმე დაშვებულად.

სტრასბურგის სასამართლომ ზეპირი მოსმენის დროს მოუსმინა მომჩივანი და მოპასუხე მხარეების არგუმენტებს.

რუსეთის ფედერაციის წინაღმდეგ პირველი სარჩელით ქართულმა მხარემ ევროპულ სასამართლოს ჯერ კიდევ ომის დღეებში, 2008 წლის 11 აგვისტოს მიმართა. ოკუპაციისას და მას შემდეგაც, რუსეთის ფედერაციის მხრიდან, ადამიანის უფლებებისა და ძირითადი თავისუფლების დარღვევის თაობაზე, დაზუსტებითი განაცხადი ევროპულ სასამართლოს სრული ფორმით 2009 წლის 6 თებერვალს, ხოლო დამატებითი მასალები 2010 წლის 10 მარტსა და 2011 წლის 13 ივნისს წარედგინა. სტრასბურგში გაიგზავნა უშუალოდ რუსი სამხედრო მოსამსახურეების და მათი მხარდაჭერით, დროებით რუსეთის მიერ კონტროლირებად საქართველოს ტერიტორიაზე ჩადენილი ფართომასშტაბიანი და სისტემატური დარღვევის მტკიცებულებები.

ქართული სარჩელი რუსეთის წინააღმდეგ შეეხება კონვენციის მე-2 (სიცოცხლის უფლება), მე-3 (წამების აკრძალვა), მე-5 (თავისუფლების და უსაფრთხოების უფლება), მე-8 (პირადი და ოჯახური ცხოვრების ხელშეუხებლობა), მე-13 (ეფექტური შიდასახელმწიფოებრივი დაცვის ხელმისაწვდომობის უფლება) მუხლების, პირველი ოქმის პირველი მუხლის (საკუთრების უფლება), პირველი ოქმის მეორე მუხლის (განათლების უფლება) და მე-4 ოქმის მე-2 მუხლის (გადაადგილების თავისუფლება) უხეშ დარღვევებს.

რუსეთის ფედერაციის იუსტიციის მინისტრის მოადგილე გიორგი მატიუჟკინი, იმ დროს, სტრასბურგის სასამართლოში საქმის ზეპირი მოსმენისას ირწმუნებოდა, რომ რუსეთის ფედერაციამ საქართველოში ინტერვენცია იმისთვის განახორციელა, რომ რუსი მშვიდობისმყოფელები და მოქალაქეები დაეცვა.

"ჩვენ საერთაშორისო სამართლის ყველა ნორმის დაცვით ვმოქმედებდით. ამასთან, მშვიდობისმყოფელების მთავარი მიზანი და ვალდებულება კონფლიქტისა და სხვადასხვა დანაშაულების თავიდან არიდება იყო. ინტერვენცია შეჩერდა, როგორც კი მივხვდით, რომ საფრთხე მოქალაქეებს და მშვიდობისმყოფელებს არ ემუქრებოდათ. უნდა ითქვას ისიც, რომ რუსეთის ფედერაცია სარკოზი-მედვედევის შეთანხმების ყველა პუნქტს ასრულებს," - განუცხადა რამდენიმე თვის წინ ევროპელ მოსამართლეებს რუსეთის ფედერაციის იუსტიციის მინისტრის მოადგილემ.

სასამართლოზე ქართულმა მხარემ საპასუხო მყარი არგუმენტები წარადგინა. იუსტიციის მინისტრის მოადგილე თინათინ ბურჯალიანის განცხადებით, აგრესია განახორციელა სწორედ რუსეთის ფედერაციამ და ის არის პასუხისმგებელი ადამიანის უფლებების დარღვევის ყველა ფაქტზე, რომელიც ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ხდება.

საქმის ზეპირი მოსმენის დასრულების შემდეგ თინა ბურჯალიანმა განაცხადა, რომ რუსული მხარის არგუმენტები ძირითადად იმ ბრალდებებს მოიცავდა, რასაც რუსი პოლიტიკოსები საქართველოს მისამართით მუდმივად გამოთქვამენ.

"რუსეთის ფედერაცია არის პასუხისმგებელი 2008 წელს საქართველოში ჩადენილი ადამიანის უფლებების დაღვევაზე, როგორც უშუალოდ რუსი სამხედროების მოქმედების, ასევე იმ შეიარაღებული ფორმირებების გამო, რომელზეც კონტროლს რუსეთი ახორციელებდა. ჩვენ მოვისმინეთ ის არგუმენტები, რომლებიც რუსი პოლიტიკოსებისაგან ხშირად გვესმის, რომ აგრესია არ განხორციელებულა რუსეთის მხრიდან, რომ ეს იყო მათი ლეგიტიმური თავდაცვის უფლება. საერთაშორისო საზოგადოებისთვის კი ნათელია, რომ საქართველო 2008 წლის აგვისტოში რუსეთის აგრესიის მსხვერპლი გახდა," - ამბობდა თინათინ ბურჯალიანი.

სახელმწიფოთაშორისი სარჩელის გარდა, ევროსასამართლოში გაგზავნილია რუსეთის აგრესიის შედეგად დაზარალებული ათასობით ქართველის ინდივიდუალური განაცხადი, რომლებიც არასამთავრობო ორგანიზაციებმა მოამზადეს. სიცოცხლის, წამებისა და არაადამიანური მოპყრობის, თავისუფლების უკანონო აღკვეთის, იძულებითი შრომისა და საკუთრების უფლების დარღვევის ფაქტები - ასეთია ინდივიდუალური საჩივრების საფუძვლები.

ამ დროისთვის უცნობია, თუ როდის დაიწყება საქართველო რუსეთის წინააღმდეგ საქმე N2-ის არსებითი განხილვა.

სტატიის მისამართი: http://24saati.ge/index.php/category/news/justice/2011-12-20/23396.html