რუსეთი შიშობს, რომ ტაჯიკეთს ამერიკა და ჩინეთი ართმევენ

რუსულ მედიაში ერთ-ერთ აქტუალურ თემად რჩება სამხედრო ბაზების საკითხი ცენტრალურ აზიაში.

ივა შილაკაძე

24 საათი 09.07.12

ამ ეტაპზე ყველაზე "მძიმე" სიტუაციაა ტაჯიკეთთან ურთიერთობაში. ეჭვქვეშ დგას უმსხვილესი რუსული სახმელეთო ბაზის ბედი, რომელსაც მთელ რეგიონში რუსული ინტერესების დაცვაში მნიშვნელოვანი როლი აკისრია. ბოლო ორი კვირის განმავლობაში "24 საათი" უკვე არაერთხელ შეეხო ამ თემას, შესაბამისად, საკითხის არსი ჩვენი მკითხველისთვის უკვე ცნობილია.

ამ თემის კომენტირებისას მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოსტსაბჭოთა სივრცის შემსწავლელი ცენტრის გენერალური დირექტორის მოადგილემ ალექსანდრ კარავაევმა მედიას განუცხადა, რომ "201-ე სამხედრო ბაზისათვის იჯარის გაგრძელების საკითხში ტაჯიკეთის პოზიციის გამკაცრება გამოწვეულია იქ აშშ-ს და ჩინეთის გააქტიურებით, რაც ამ ქვეყანაზე მოსკოვის გავლენის დაკარგვის საფრთხეს ქმნის."

რუსულ მედიას მოჰყავს შესაბამისი ფაქტებიც, რითიც ამაგრებს კარავაევის (და არა მარტო ამ უკანასკნელის) მოსაზრებას. როგორც ირკვევა, დუშანბე ამერიკის შეერთებულ შტატებთან მოლაპარაკებებს აწარმოებს, რომლის თანახმადაც, მათ უნდა გადაეცეთ ამერიკული სამხედრო ტექნიკისა და აღჭურვილობის ნაწილი ავღანეთიდან კოალიციის ჯარების გაყვანის შემდეგ. ტაჯიკეთის პრეზიდენტის ემომალი რახმონის ჩინეთში ამასწინანდელი ვიზიტის დროს მან თავისი სახელმწიფოსთვის მიიღო ორ მილიარდ დოლარიანი კრედიტი, რომლის შემდეგაც ჩინეთთან ურთიერთობებს "ტაჯიკეთის საგარეო პოლიტიკის პრიორიტეტი" უწოდა. შარშან დუშანბემ პეკინთან ხელი მოაწერა ხელშეკრულებას "ტერიტორიული დავის მოგვარებისა და საზღვრის დემარკაციის თაობაზე" და ამ ხელშეკრულების თანახმად ჩინეთს გადასცა მთიანი მასივის 1122 კვადრატული კილომეტრი - ტაჯიკეთის ტერიტორიის თითქმის ერთი პროცენტი.

იგივე კარავაევი აღნიშნავს, რომ ბოლო პერიოდში მკვეთრად გააქტიურდა ტაჯიკეთის ურთიერთობები ინდოეთთან, ასევე სპარსეთის ყურის მონარქიებთან, ყველაზე მეტად, კატართან. ეს ყველაფერი კი რუსეთს ტაჯიკეთთან კავშირის მონოპოლიას და "უფროსი ძმის" ძველ როლს ართმევს.

რახმონი ბოლო პერიოდში აშკარად ცვლის ვექტორს მოსკოვიდან ვაშინგტონზე. ცოტა ხნის წინ, ამერიკის დამოუკიდებლობის დღის მისალოცად პრეზიდენტ ბარაკ ობამასთვის ამ გაგზავნილ წერილში მან პირდაპირ აღნიშნა, რომ ტაჯიკეთი აპირებს, კარდინალურად გააძლიეროს ამერიკული მიმართულება. ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ დუშანბე ამერიკელებისთვის საჩუქრის სახით ამზადებს აეროპორტ "აინი"-ს. ამავე აეროდრომზე პრეტენზიას გამოთქვამენ რუსეთი და ინდოეთი. ტაჯიკეთის ოფიციალური პირები აქამდე ხშირად აცხადებდნენ, რომ "აინი"-ს არავის გადასცემდნენ მოსკოვის გარდა, მაგრამ ჯერ არც მას აძლევენ.

რაც შეეხება 201-ე სამხედრო ბაზას, აქ ექსპერტების აზრი ორად იყოფა. ზოგი მიიჩნევს, რომ მძიმედ მიმდინარე მოლაპარაკებების მიუხედავად, ტაჯიკეთი ბაზის იჯარის ვადის გაგრძელებით რუსეთზე მეტადაც არის დაინტერესებული. კერძოდ, ეს განაცხადა რუსეთის სამხედრო-ტექნიკური თანამშრომლობის ფედერალური სამსახურის დირექტორმა კონსტანტინ ბირიულინმა. მან დააზუსტა, რომ რუსეთისთვის სამხედრო ყოფნას ტაჯიკეთში ასევე ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს.

ეს ბაზა, რომელზეც სამ გარნიზონში 7 ათასამდე სამხედრო მოსამსახურე ირიცხება, სახმელეთო ჯარების უმსხვილესი ბაზაა რუსეთის ფედერაციის საზღვრებს გარეთ. მას ცენტრალური აზიის უსაფრთხოების უზრუნველყოფაში მნიშვნელოვანი როლი აკისრია. რუსეთის სახმელეთო ჯარების სარდალმა ვლადიმირ ჩირკინმა ჯერ კიდევ ივნისის ბოლოს განაცხადა, რომ ბაზის იჯარის ვადის გაგრძელების შესახებ მოლაპარაკებები ჩაშლის პირასაა მისული (ამის შესახებ ჩვენ უკვე ვწერდით). რუსეთის გენერალურ შტაბზე დაყრდნობით გავრცელდა ინფორმაცია, რომ რუსეთი უკვე აღარ გამოჰყოფს თანხებს ბაზის განვითარებისთვის, რადგან ჯერ მისი ბედი არ არის გარკვეული. ჩირკინის სიტყვებით, ტაჯიკეთმა წამოაყენა 20-მდე ძნელად მისაღები პირობა. ამას გარდა, მოლაპარაკებების დროს თავის მოთხოვნებს სულ ცვლის და ართულებს. ბოლო დღეებში გაირკვა ორიოდე დეტალიც, რომლის შემდეგაც უფრო უჩვეულოდ, ჩვენი აზრით, რუსული პოზიცია გამოიყურება. რუსეთს თურმე სურს, ახალ ხელშეკრულებას კაბალური 49 წლით მოეწეროს ხელი, ტაჯიკეთი კი 10 წელიწადს სთავაზობს. ამას გარდა, ტაჯიკეთი ბაზის იჯარისთვის ფულის გადახდას მოითხოვს. ცოტა გაურკვეველია, ამას რატომ უწოდებენ რუსები მიუღებელს. თურმე აქამდე, ოც წელზე მეტი ისინი ტაჯიკეთს ბაზის იჯარაში ფულს არ უხდიდნენ და მის გადახდას, ეტყობა, არც მომავალში აპირებდნენ.

ხუთშაბათს, კალინინგრადში დსთ-ს თავდაცვის მინისტრების საბჭოს სხდომაზე ტაჯიკეთის თავდაცვის მინისტრმა შერალი ხაირულოევმა შოკში ჩააგდო კოლეგები, როდესაც აღიარა, რომ ხელშეკრულების პროექტის რუსულ ვარიანტს არ იცნობს. მან თქვა, რომ დუშანბე საკუთარ ვარიანტს ამზადებს, "ჩვენი ვარიანტი ჯერ არავის მიუღია, ხოლო რუსული ვარიანტი ჯერ არავის წაუკითხავს." რუსეთის თავდაცვის მინისტრმა ანატოლი სერდიუკოვმა უპასუხა: "უნდა წაგეკითხათ, ჩვენ ის დიდი ხანია გამოგიგზავნეთ."

სტატიის მისამართი: http://24saati.ge/index.php/category/news/world/2012-07-09/30468.html