რამდენიმე შენიშვნა გაზეთ ”საქართველოს რესპუბლიკა”-ში გამოქვეყნებულ, ალეკო ასლანიშვილის სტატიაზე ”რატომ მონათლა სააკაშვილმა ანტიფაშისტი ფაშისტად?”

ბატონო რედაქტორო,

24 საათი 16.02.11

ალექსანდრე ამილახვარი

ბატონო რედაქტორო,

”საქართველოს რესპუბლიკის” ფურცლებზე გამოქვეყნდა სტატია ”რატომ მონათლა სააკაშვილმა ანტიფაშისტი ფაშისტად?” ვინაიდან წერილი ეხება საფრანგეთის გმირს დიმიტრი ამილახვარს, ბუნებრივია, მან დიმიტრი ამილახვარის შთამომავალთა და საფრანგეთში მცხოვრებ ქართველთა ყურადღება მიიპყრო. გთავაზობთ პასუხს სტატიაზე, რომლის გამოქვეყნებაზეც ”საქართველოს რესპუბლიკის” რედაქციამ უარი განაცხადა. იმედს გამოვთქვამთ, რომ ”24 საათი” საპასუხო წერილს მკითხველს უცვლელად გააცნობს.

ალ. ასლანიშვილის სტატიაში ”რატომ მონათლა სააკაშვილმა ანტიფაშისტი ფაშისტად?” ავტორი აღშფოთებით წერს, რომ პრესის მეშვეობით მისი მრავალგზის გაფრთხილების მიუხედავად - თავი შეეკავებინა ისტორიული წიაღსვლებისაგან - პრეზიდენტს ყურად არ უღია ასლანიშვილის გაფრთხილება, კვლავაც ისტორიულ თემას შეხებია და საფრანგეთის გმირის, დიმიტრი (ბაზორკა) ამილახვარის სახელი ფრანკოს სახელთან დაუკავშირებია.

სტატიაში ვკითხულობთ:

”აი, იმ დღესაც - 13 ოქტომბერს, ქუთაისში, კადეტთა კორპუსის სასწავლო ცენტრის გახსნაზე, პრეზიდენტი ჟრუანტელისმომგვრელი პატრიოტული სიტყვით გამოვიდა: მსოფლიო ისტორიიდან რამდენიმე აღმატებული მაგალით გაიხსენა და ის ცნობილი ადამიანები (ქართველები) ჩამოთვალა, რომლებიც სხვა ქვეყნებისა და მმართველებისათვის წირავდნენ თავს და გამარჯვებას მოიპოვებდნენ. უპირველესად ესპანეთის დიქტატორი ფრანკოს მამაცი ოფიცერი, პოლკოვნიკი ამილახვარი დაასახელა. პრეზიდენტის ეს დახასიათება იმავე დღეს გადაიცა ”რუსთავი 2”-ის ეთერით და სახტად დატოვა სრულიად საქართველო,” - წერს ბ-ნი ასლანიშვილი. ძნელი სათქმელია, დარჩა თუ არა ”სრულიად საქართველო სახტად”, მაგრამ ჩვენ რომ სახტად დაგვტოვა ბ-ნ ასლანიშვილის ცრუ-ბრალდებამ, ეს უეჭველია!

საქმე ის გახლავთ, რომ პრეზიდენტმა კადეტთა კორპუსის გახსნის ცერემონიალზე ახსენა არა დიმიტრი ამილახვარი, არამედ ალექსანდრე ამილახვარი, რომელიც ნამდვილად გახლდათ ესპანეთში, 30-იან წლებში, სამოქალაქო ომის დროს და ქართველ თავადებთან, ელიზბარ ვაჩნაძესთან (ქაქუცა ჩოლოყაშვილის შეფიცულთან), მერაბ ჯორჯაძესა და ნიკოლოზ ჩხოტუასთან ერთად წითელი ტერორისა და ბოლშევიზმის წინააღმდეგ იბრძოდა. ისინი იყვნენ არა ”ფაშისტები”, არამედ როიალისტები და იბრძოდნენ ესპანეთში მონარქიის გადასარჩენად.

თავის დროზე საინტერესო ცნობა მოგვაწოდა ქართული ემიგრაციის ისტორიის შესანიშნავმა მცოდნემ, საფრანგეთში მცხოვრებმა ისტორიკოსმა გიორგი მამულიამ - საფრანგეთის არქივში დაცული ცნობების მიხედვით, 1937 წელს ესპანეთში მძიმედ დაჭრილი იტალიის ტახტის მემკვიდრე გაეტან დე ბურბონი გადაურჩენია ალექსანდრე ამილახვარს და საკუთარი სიცოცხლის რისკის ფასად ესპანეთიდან იტალიაში ჩაუყვანია.

გვინდა, აგრეთვე, რამდენიმე სიტყვით შევეხოთ წერილის ავტორის მიერ ბატონ პრეზიდენტისათვის შეთავაზებული დიმიტრი ამილახვარის ”ოჯახის წევრთა შემდგომ ბედის” ვერსიას. ბატონი ასლანიშვილი გვამცნობს, რომ დიმიტრი ამილახვარის თანამებრძოლებმა დიმიტრის მეუღლე, მეუღლის და და დიმიტრის შვილები ”ქელეხზე ქართული წესის მიხედვით” დაპატიჟეს (დ. ამილახვარი დაიღუპა 1942 წლის 24 ოქტომბერს). საინტერესოა, სად მოიძია ავტორმა ეს ინფორმაცია და რა ”ქელეხი” უნდა ყოფილიყო საფრანგეთში ომის დროს 1944 წლის 25 დეკემბერს?

დიმიტრი ამილახვარის მეუღლე ირინა, მისი და ელისო დადიანი და დიმიტრის შვილები ოთარი და თამარა მიწვეულები იყვნენ 1944 წლის 25 დეკემბრის შობის დღესასწაულზე უცხოეთის ლეგიონის ხელმძღვანელობის მიერ. გზაში ავტოკატასტროფა მოხდა, ქალები დაიღუპნენ, ბავშვები კი გადარჩნენ.

სიმართლეს არ შეესაბამება აგრეთვე დიმიტრი ამილახვარის დის დოდო ამილახვარის დაღუპვის ისტორია. დოდო ამილახვარის ტრაგიკული ბედი (იგი დაიღუპა 1945 წლის ზაფხულში) არავითარ კავშირში არ არის დები დადიანების ტრაგიკულ დაღუპვასთან 1944 წლის დეკემბერში.

რაც შეეხება თვით დიმიტრი (ბაზორკა) ამილახვარის დამოკიდებულებას 30-იანი წლების ესპანეთის სამოქალაქო ომის მიმართ, როგორც მისი ქალიშვილი თამარ ამილახვარი-კინსკი ყვება, ბაზორკა ამილახვარისთვის ერთ-ერთ სამხედრო პირს შეუთავაზებია ფრანკოს წინააღმდეგ ბრძოლებში მონაწილეობა, რაზეც დიმიტრი ამილახვარს ცივი უარი უთქვამს - ”კომუნისტების გვერდით ვერ დავდგებიო...”

საზოგადოდ, არის ხოლმე ისტორიაში ისეთი რთული მომენტები, როცა არჩევანი კეთდება არა ცუდსა და კარგს შორის, არამედ ცუდსა და ნაკლებად ცუდს შორის. ფაქტია, რომ გენერალმა ფრანკომ ესპანეთში კომუნისტების მიერ გაჩაღებულ სამოქალაქო ომში დიდი სისასტიკე გამოიჩინა და ისტორიაში დიქტატორის სახელი დაიმკვიდრა. მაგრამ ისიც ფაქტია, რომ ესპანეთის 30-იანი წლების სამოქალაქო ომი ფინანსდებოდა და იმართებოდა კრემლის მიერ. სტალინს დიდი იმედი ჰქონდა, რომ მის მიერ პროვოცირებული სამოქალაქო ომის მეშვეობით დასავლეთ ევროპაში ”რევოლუციის ექსპორტს” შეძლებდა.

ჩვენი წერილის მიზანი არ არის ფრანკოს ავკარგიანობის შეფასება. ჩვენ სხვა საკითხი გვაწუხებს: გულწრფელად გვეგონა, რომ ის დრო, როდესაც საქართველოში გრიგოლ რობაქიძეს ფაშისტად მოიხსენიებდნენ, ისტორიას ჩაბარდა. სამწუხაროდ, ბატონი ასლანიშვილის წერილი თავისი პათოსით საბჭოთა პერიოდის სტატიას მოგვაგონებს. ბატონი ასლანიშვილი, რომელსაც, როგორც ჩანს, პრეტენზია აქვს ემიგრაციის ისტორიის კარგი მცოდნისა, თავისი წერილის ბოლო აბზაცში წერს:

”თუ ბატონი პრეზიდენტი თავისი მდიდარი, სხვისთვის ხელმიუწვდომელი წყაროებიდან მაინც ფლობს საიდუმლო ინფორმაციას ვინმე ”ესპანელი ამილახვარის” შესახებ, გულწრფელად მოვუხდი ბოდიშს მის აღმატებულებას და მადლობას ვეტყვი ქართული ემიგრაციის ამ უცნობი გმირის წარმოჩენისთვის. ოღონდაც წინასწარ ვიტყვი, ამის იმედი არა მაქვს”.

ვფიქრობთ, ბატონ ასლანიშვილს ისღა დარჩენია, ”სრულიად საქართველოს” წინაშე ბოდიში მოუხადოს საქართველოს პრეზიდენტს და მადლობა უთხრას ”უცნობი გმირის” წარმოჩენისათვის, ჩვენ კი დიდი მოწიწებით ვიხრით თავს ქართული ემიგრაციის ისტორიაში კარგად ცნობილ ალექსანდრე ამილახვარისა და მისი თანამებრძოლების ხსოვნის წინაშე.

და ბოლოს, გვინდა შევნიშნოთ, რომ ოპოზიციური აზრის გამოთქმა ხელისუფლების მიმართ არ უნდა იყოს თვითმიზანი, რადგან ხშირად ხელისუფლებასთან დაპირისპირების ცდუნება იმდენად დიდია, რომ უვიცობა სიბრძნედ საღდება, უხამსობა კი ”სიტყვის თავისუფლებად”.

”ქარტია 2010”-ის სახელით

მედეა თუშმალიშვილი

დიმიტრი ამილახვარის ოჯახის სახელით

მიკა კობიაშვილი

საფრანგეთი, 2011 წ. იანვარი

სტატიის მისამართი: http://24saati.ge/index.php/category/opinion/mail/2011-02-16/14070.html